كاپادوكيا

كاپادوكيا ضيافتي خارق‌العاده و سخاوتمندانه از طبيعت را نزد بازديدكنندگاني مي‌گستراند كه فراتر از تخيلات مهارنشدني آنان بوده و با آثار دست بشر به زيبايي مزين شده است.

منطقه اي كه در زمانهاي قديم به نام كاپادوكيا شناخته مي شد محل برخي از خارق‌العاده‌ترين عجايب طبيعت است و شامل استانهاي آكساراي، نوشهير، نيغده، قيصري، و كيرشهير مي باشد. براي بيشتر مردم، نام كاپادوكيا يادآور شهرها و نواحي مجاور اوچ حيصار، گورمه، آوانوس، اورگوپ، درين‌كويو،كايماكلي و ايهلارا است جايي كه زمين طي ميليونها سال به شكلهاي فانتزي درآمده است. "دودكشهاي پريان" كه روح زده به نظر مي رسند و شهرها و پرستشگاههايي كه تا عمق چندين متري در داخل زمين گسترده شده اند همگي در محيطي فرا زميني و معنوي احاطه شده اند.

اكنون آماده شويد تا سفري كوتاه به منطقه كاپادوكيا داشته باشيم، جايي كه مادر طبيعت با جد و جهد معجزه ها بوجود آورده و محلي كه عناصر زنده تاريخ، فرهنگ، هنر و جامعه بطور تفكيك ناپذيري به هم پيوند خورده اند.

ميليونها سال قبل، سه رشته از كوههاي كاپادوكيا � ارجيس، حسن داغ و گوللو داغ � آتشفشانهاي فعال بودند؛ البته اگر شواهد نقاشيهايي ماقبل تاريخ يافت شده بر روي ديوار غارها را در نظر بگيريم، اين فعاليت حداقل تا دوره نوسنگي  بطور متناوب ادامه داشته است.

به نظر مي رسد كه فوران آتشفشاني در اواخر دوره ميوسين، كمتر از 70 ميليون سال قبل، آغاز شد كه گدازه ها از آتشفشان جاري شده, و در درياچه هاي نيوجين فرو ريختند. فلات توف {نوعي سنگ آتشفشاني پر خلل و فرج} از مواد خارج شده از آتشفشانهاي اصلي شكل گرفته كه با فورانهاي آتشفشانهاي كوچكتر و خفيفتر بطور پيوسته تغيير يافته است.

از اواخر دوران پليوسن به بعد، اين لايه هاي توف كه در معرض فرسايش با باران و آبهاي درياچه ها و رودخانه ها قرار داشتند( بويژه كيزيليرماك) منجر به چيزي شدند كه ما اكنون آنرا مي بينيم. سيلاب سرازير شده از كناره هاي دره ها همراه با بادهاي شديد، سخره هاي آتشفشاني نرمتر را كه در معرض انواع عوامل سخت تر قرار داشتند از جا كنده و شكلهايي معروف به "دودكشهاي پريان" بوجود آوردند كه چندين نوع از آنها در كاپادوكيا وجود دارند � مخروطي، نوك تيز، ستوني، قارچ مانند و حتي نوعي كه به نظر مي رسد كلاهي بر سر گذاشته است.

منطقه كاپادوكيا از زمانهاي ماقبل تاريخ محل سكونت بوده است. شواهد اين امر فراوان است، اما بهترين نمونه هاي آن در كوشك هويوك در نيغده و عاشيكلي هويوك در آكساراي و همچنين در غار سيولك در نوشهير كشف شده اند. طي اوايل عهد برنز، كاپادوكيا به لطف تجارت گسترده, تحت نفوذ تمدن آشوري قرار گرفت و طي آن دوران بود كه نوشتن رايج گرديد. محققين گنجينه هايي معروف به "سنگ نبشته هاي كاپادوكيا" يافتند � لوحه هاي سفالي به خط ميخي كه متن آن حاكي از مقررات مالياتي، نرخهاي بهره، قراردادهاي ازدواج، اختلافات تجاري و نظاير آن بودند. هاتي ها، پس از آن هتيت ها، فريجيه‌ها، ايرانيان، رومي ها، بيزانسي ها، سلجوقيان، و عثمانيها همگي مسحور جاذبه كاپادوكيا شدند و اثري از حضور خود را در آنجا باقي گذاشتند.

كاپادوكيا به دليل موقعيتش يكي از مناطق بسيار مهم و استراتژيك بوده است. مسيرهاي تجاري مهم � شامل جاده معروف ابريشم � از شرق و غرب و شمال و جنوب آن عبور مي‌كردند. اين منطقه به دليل اين ترافيك سنگين، شبكه اي پيچيده ازعوامل موثر تاريخي و فرهنگي بوده است. كاپادوكيا محل برخورد اعتقادات و فلسفه هاي متفاوت بود كه يكديگر را تحت تاثير قرار مي داد.

بازرگاني و منابع كاپادوكيا موجب وسوسه تسخير آن مي شد و اين منطقه اغلب مورد تاخت و تاز، يورش و تاراج قرار مي گرفت. ساكنان بومي آن به منظور محافظت از خود در برابر اين ويرانگريها به زندگي در غارهايي بزرگ و مصنوعي پناه بردند كه ورودي آنها قابل مخفي شدن بود, به نحوي كه بيگانگان آشوبگر متوجه آن نشوند. از آنجاييكه احتمالاً لازم بود تا مدت زمان طولاني خود را مدتها پنهان كنند، اين اقامتگاههاي غارمانند سرانجام به شهرهاي زيرزميني تبديل شد كه شامل منابع آب، مكانهايي براي ذخيره غذا، كارگاههاي شراب سازي و معابد بود. تاريخ برخي از آنها به عهد مسيحيت برمي‌گردد.

در اوايل سالهاي هزاره اول، گروههاي مسيحي كه از ظلم و ازار امپراطوري رم فرار مي كردند و به دنبال پناهگاه مي گشتند شروع به حركت به مناطق دورافتاده كاپادويا كردند. يك گروه كه در قرن دوم از طريق انطاكيا و قيصريه از اورشليم به اينجا آمدند، در منطقه اي ساكن شدند كه هم كانون درين‌كويو ناميده مي شود. آنها با يافتن توفهاي آتشفشاني نرم كه به آساني قابل كند و كاو بود، شروع به توسعه غارهاي طبيعي كردند، آنها را به يكديگر مرتبط نموده و علاوه بر اقامتگاهها، با نمازخانه‌ها، كليساها و صومعه هاي كاملي كه با قلب و فكر و دست خود ايجاد كردند صلح و امنيتي را كه نوميدانه به دنبال آن بودند, ايجاد نمودند.

گفته مي شود كه بايد بيش از هزاران كليسا و نمازخانه در كاپادوكيا وجود داشته باشد. تنوع و هنرمندي معماري ، طرح، و دكوراسيون آنها مجذوب كننده و شگفت انگيز مي باشند. پوشش زيبا و كاملي از معماري مذهبي � بازيليك {نوعي كليسا يا ساختمان رومي با سبك معماري خاص}با شبستانهاي منفرد، دوبل و سه بخشي، نقشه هاي چليپايي، دالانها، راهروها، برآمدگيهاي ديوار شرقي كليسا، گنبدها، ستونها، پايه ها و غيره را مي توان در اين كليساها يافت، كه همگي آنها با توخالي كردن سنگ ساخته شده اند. بسياري از كليساها مزين به نقاشيهاي ديواري (فرسكو) مي باشند كه با جد و جهد بوجود آمده اند. كار بسيار مهم بازسازي، تعمير و نگهداري از اين كليساها و شهرهاي زيرزميني بطور پيوسته انجام مي شود, حتي زمانيكه پذيراي هزاران بازديد كننده در سال است.

تاريخ اين منطقه بيشتر به كاپادوكيا بر مي گردد تا جهان مسيحيت و غيرمسيحيت. با ورود اسلام در آناتولي، اين منطقه تبديل به شهر دانشمندان و فلاسفه مشهور مسلمان شد. در قرن چهاردهم، عارف مسلمان و ترك، حاجي بكتاش-اي ولي, در نوشهير ساكن شد كه امروزه حاجي بكتاش ناميده مي شود. پايه هاي اصلي فلسفه اين خردمند، كه به منظور دستيابي به اتحاد بين گروههاي مختلف تركي در آناتولي بسيار مهم بود، مظهر روح و جسم اعلاميه جهاني حقوق بشر سال 1948 مي باشد.

از عرفا و شاعراني است كه مدتي در آكساراي زندگي مي كرد. قلب پر از عشق و محبت اين شاعر الهام بخش مردم سراسر جهان بود و آنها را تحت تاثير قرار مي داد. يونسكو به يادبود هفتصد و پنجاهمين سالگرد تولد وي سال 1991 را "سال بين‌المللي يونس عمره" اعلام نمود.آكهسيم، انجمن سازمان يافته اصناف بازرگاني و صنايع دستي كه از سوي آهي اوران تاسيس گرديد، با افشاندن بذر عشق و محبت در قلوب مردم سراسر آناتولي، ابتدا در كيرشهير بوجود آمد و از آنجا گسترش يافت.

در استان نيغده، كليساهااي با نقاشيهاي ديواري و اقامتگاههايي كه در سخره ها كنده شده بود از دره ايهلارا، كه در 40 كيلومتري آكساراي قرار دارد، تا شهر سليم را در بر مي گيرد. تاريخ برخي از اين سازه ها به اوايل قرن چهارم پس از ميلاد بر مي گردد. كليساهاي اغريتاش، آغاچ آلتي، كوكار، ييلانلي، پورنلي و سيويشلي از جمله مناظر بسياري هستند كه ارزش ديدن را دارند.

چطور است كه به يكي از ميكده هاي اورگوپ كه منتظر است خستگي شيرين سفر ما را به آرامشي خمارآلود تبديل كند سري بزنيم...

خواه شراب شما در يك سبوي سفالي روستايي سرو شود يا يك گيلاس كريستال زيبا، تجربه‌اي خواهد بود كه هرگز فراموش نخواهيد كرد. مي دانيم كه شما قادر نيستيد در برابر طعم شرابهاي سرخ يا سفيد مقاومت كنيد. اينجا مكاني است كه  تاكستانهاي حاصلخيزي در جام شما چكه چكه ريخته مي شود و خوشه هاي انگور اعلاي كاپادوكيا در اين منطقه شكوفا شده اند. اگرچه برخي از شراب فروشي هاي محلي, تكنيكهاي مدرن شراب سازي را اتخاذ كرده اند، هنوز بسياري هستند كه به روشهاي باستاني و آزمايش شده وفادار باقي مانده‌اند.

اكنون، اجازه دهيد تا راز آن ابرهاي سفيدي كه در اطراف ما به اين سو و آن سو مي روند را آشكار كنيم. آنها كبوتران هستند! كبوتراني كه در دره هاي اطراف اوچ حيصاردر گورمه-كيليچلار و گوللودره، اوزنگي اورگوپ در دره هاي اورتاحيصار-بالكان دره‌سي و كيزيلچوكور، و سوغانلي در استان قيصري پرواز مي كنند! طبق اعتقاد مسلمانان، كبوتر سمبل صلح و فداكاري خانواده است؛ در دين مسيح، كبوتر سمبل روح خدا است. در ارتفاعات تمام دره هاي اين منطقه، لانه هاي كبوتر را مشاهده خواهيد كرد كه در سراشيبهاي شرقي يا شمالي تعبيه شده‌اند.  تاريخ اين لانه هاي كبوتر به قرنهاي هجدهم، نوزدهم و بيستم برمي‌گردد و نمونه هاي عالي از هنر نقاشي اسلامي مي باشند.

اگر دوربين شما آماده است، برخي از تصاوير چشمگير, منتظر هستند تا مدلهاي شما باشند. منظره باشكوه شهر اوچ حيصار، در هفت كيلومتري نوشهير، جاذبه اي وسوسه انگيز دارد. از ارتفاعات قلعه اوچ حيصار، شما مي توانيد منظره باشكوه و بي نظير كل منطقه را مشاهده كنيد.

"مراكز باور"  جايي است كه هوا پوشيده از هاله اي اسرارآميز است: گمان مي رود كه گورمه و حومه آن، واقع در ده كيلومتري نوشهير، در زمان امپراطوري رم از سوي ساكنين ونسا (آوانوس) به عنوان گورستان مورد استفاده قرار مي گرفته است. كليساهاي دورموش كادير، يوسوف كوچ، ال نظر، ساكلي، مريم آنا، و كيليچلار اثر سحرآميزي بر بازديدكنندگان دارند. موزه گورمه در فضاي باز مكاني است كه (سيستم آموزشي يكسان سازي كليه انديشه هاي مسيحيت) سنت باسيل كبير و برادران وي در آنجا بوجود آمد. در كليساي توكالي، صومعه راهبان  و راهبه ها، نمازخانه سنت باسيل، و كليساهاي المالي، ييلانلي، كارانليك، و چاريكلي، جزئيات معماري و نقاشي هاي ديواري امروزه, آنچنان زنده به نظر مي‌رسند كه گويي تازه هستند.

چاووشين، واقع در دو كيلومتري گورمه، يكي از قديمي ترين مكانهاي مسكوني در منطقه است. مناظر نقاشي بر روي ديوارهاي كليساي چاووشين به دليل تركيبات خارق‌العاده اش متمايز هستند.

كيليسه، پاشاباغلاري و حجره سنت سيمون از جمله بر انگيزندترين مكانها در زلوه مي باشند.

در آوانوس، واقع در 18 كيلومتري نوشهير، سنت سفالگري وجود دارد كه از زمانهاي هتيت باقي مانده است. مركز سفالگري جايي است مملو از كساني كه در حال كار يا تماشا هستند. اگر قصد امتحان داريد، از يكي از كارگاهها ديدن كنيد، پيشبندي بپوشيد، و پشت يكي از چرخها قرار بگيريد. آين كار به مهارت دستها و قوه تخليل شما بستگي دارد. استادان سفالگر كه با لبخند در آن حوالي ايستاده اند به شما قوت قلب مي دهند و شما را راهنمايي مي كنند.

هنگاميكه آنجا را ترك مي كنيد، فراموش نكنيد كه در كنار كارهايي كه خودتان ساختيد يك يا چند نمونه از هنر استادكاران را هم به عنوان شاهد لحظات لذت بخش بخريد.

در اورگوپ، 20 كيلومتري شرق نوشهير، كليساهاي سنت تئودورا (تاقار) و پانجارليك به طرز ماهرانه‌اي با هنر مذهبي تزيين شده اند.

شهرك اورتاحيصار، واقع در شش كيلومتري اورگوپ، با شكوه ترين منظره قلعه اورتاحيصار است كه زماني از لحاظ استراتژيكي مهم بوده است. نمونه هاي عالي از معماري بومي كاپادوكيا در اطراف دژ اصلي قلعه جمع شده اند. كليساي اوزوملو، واقع در سمت غربي، نيز ديدني است.

مصطفي پاشا (سيناسوس)، واقع در شش كيلومتري جنوب اورگوپ، شهركي است كه به سبب آثار سنگي باشكوهش به حق معروف است. نمازخانه سنت باسيل طوري تزيين شده است كه سيستم سنت شكنانه انديشه ها منعكس ميكند.    

شهرك تاتلارين در ده كيلومتري شمال آجي گل واقع شده است. كليساي تاتلارين با نقاشيهاي ديواري كه به خوبي حفظ شده اند مزين شده است.

در بيست كيلومتري نوشهير خرابه هاي آچيكساراي و كليساي سنت جان در شهرك گول شهير قرار دارند. شهرك حاجي بكتاش، 45 كيلومتري نوشهير، يك موزه بسيار خوب دارد كه شامل آرامگاه فيلسوف و عارف مشهور ,حاجي بكتاشي ولي است. در روزهاي 16-18 آگوست هر سال، فعاليتهاي بزرگداشت حاجي بكتاشي ولي انجام مي شود و جمعيت عظيمي از پيروان و همچنين بازديدكنندگان را به خود جلب مي كند.

كليساهاي كاراباش، كوببلي و سنت باربارا (تاهتالي كيليسه) واقع در دره سوغانلي در بخش يشيل‌حيصار استان قيصري قرار دارد كه به دليل سبكهاي معماري و مناظر پرجزئيات نقاشي هاي ديوارشان از اهميت ويژه اي برخودارند.

كليساي اسكي گوموش، واقع در شهرك گوموشلر، هشت كيلومتري شمال شرقي نيغده، يك صومعه صخره اي است كه با ظرافت و مناظر نقاشيهاي ديواري تزيين شده اند. علاوه بر اين، شهرهاي زيرزميني كاوال تپه، فرتك، كوناكلي، باغلاما،كاييرلي و كليساهاي يشيل يورت و آكداش آنداباليس مكانكهاي ديدني هستند كه براي مسيحيان از اهميت زيادي برخوردار است. شهر باستاني تيانا (دوره امپراطوري رم) نيز ديدني است.

پرستشگاههاي تاريخي كه در غارهاي اوچاياك، دره فاكيلي، افلاك و آكساكلي ساخته شده اند براي مسيحيان مهم مي باشند.

ما قبلاً به "شهرهاي زيرزميني" منطقه كاپادوكيا اشاره كرديم. اين  مكانها به همان اندازه كه شگفت انگيز هستند مجذوب كننده نيز مي باشند. بسياري از اين شهرها وجود دارند اما برجسته ترين آنها در كايماكلي، درينكويو، مازي، اوزكوناك، و تاتلارين واقع شده اند. در استان كيرشهير، شهرهاي زيرزميني موجور، دولكاديرلي، اينليمورات، و كومبتالتي نيز از لحاظ گستردگي و طرح, بسيار تحسين برانگيزند. همگي اين شهرها به عنوان پناهگاههايي براي مدتهاي بسيار طولاني مورد استفاده قرار مي‌گرفتند و با انجام شدن كار بازسازي، آنها هم اكنون پذيراي بازديدكنندگان مي باشند.

منطقه كاپادوكيا از طرف يونوسكو به عنوان يكي از مكانهاي ميراث جهاني نامبرده مي شود. بازديدكنندگان آن فرصت دارند تا نمونه هاي ممتاز هنر و معماري سلجوقي و عثماني را تماشا كنند. برخي از برجسته ترين نمونه ها شامل مسجد اعظم، مناره اغري، كاروانسراهاي آلايهان و سولطان هاني � نمونه هاي از آثار دوره سلجوقي؛كاروانسراي ساري هان (سلجوقي), مسجد اورگوپ تاشكين پاشا (دوره كارامانلي) در استان نوشهيرو مساجد سونقور بيك و علاالدين ، دو نمونه از آثار سلجوقي در نيغده، مي باشند. در استان قيصري، دونر كومبت (آرامگاه)، سيرچالي كومبت، علي كافر كومبتي، جامع كبير، هونات هاتون كوليه سي (مجتمع)، كورشونلو جامع (مسجد)، گوپ گوپ اوغلو كوناغي (خانه اعياني)، كاروانسراي كارا مصطفي پاشا، و كاروانسراي كاراتايهاني از جمله مكانهاي ديدني مي باشند. هنگاميكه در قيصري هستيد، حتماً در موزه تاريخ پزشكي، واقع در محلي كه قبلاً شيفائيه مدرسه بود، براي مدتي توقف كنيد. اين مكان اولين مدرسه پزشكي و بيمارستان در آناتولي مي باشد، و بنا به دستور گوهر نصيبه، خواهر

سلطان غياث الدين كيخسرو اول سلجوقي، در سال 1205 ساخته شد. آثار شكوهمند مهم تاريخي و هنري, در استان كيرشهير شامل مسجد جاجا بي، مسجد آهي اوران، آرامگاه آشيك پاشا، آرامگاه مليك قاضي، آرامگاه يونوس عمره، و كسيك كوپرو مي باشند.

كاپادوكيا ضيافتي خارق‌العاده و سخاوتمندانه از عجايب طبيعت را نزد بازديدكنندگاني مي‌گستراند كه فراتر از تخيلات مهارنشدني آنان بوده و با آثار دست بشر به زيبايي مزين شده است. يافتن اين شگفتيها از يك بالن هواي گرم به كاپادوكيا, تجربه اي متفاوت با هر سفر ديگري است درحاليكه شما از ميان سايه هاي آبي آسمان با كبوتران هماورد مي كنيد و نظاره‌گر  كليساهاي مجلل هنري و اسرارآميز، و اهرام، مخروطها، قارچها و كلاههاي دودكشهاي پريان مي شويد.  فروشگاهها و بازارهايي كه صنايع دستي محلي را به نمايش گذاشته و براي فروش عرضه مي كنند تخته شستي رنگها، الگوها و طرحهايي را آشكار مي‌سازند كه از لحاظ تنوع نامحدودند. اونيكس {نوعي عقيق رگه دار} كه از محل استخراج مي شود پيش از آنكه به دست خريداران بالقوه اش برسد به شكلهاي بي شماري كنده كاري مي شود. لباس عروسكهاي پارچه اي محلي، كه به طرز خوشايندي منعكس كننده تمامي حرارت و جذابيت منطقه است، از پارچه هايي ساخته شده كه بطور دلپذيري رنگ آميزي شده اند.

سفالگري، چيني سازي، كارهاي چرمي، صنايع دستي، و ساخت شرابهاي لذيذ از جمله فعاليتهاي كاملاً توسعه يافته در منطقه كاپادوكيا است. "گالري هنر" طبيعت مكاني است  كه سرمايه هاي فرهنگي، تاريخي و طبيعي اش بازديدكنندگان به سوي خود جلب مي كند. كاپادوكيا آرزو دارد با داشتن مكانها و خاطراتي آكنده از صلح كه گردش كبوتران در آسمانها آنرا نويد مي دهد، سمبلي فراموش نشدني باشد.

اميدواريم كساني كه نظاره گر اين موارد هستند در اين آرزو شريك باشند و شما نيز فرصت بازديد و تجربه كردن اين احساسات وصف ناپذير را داشته باشيد.