هنر هاي سنتي كه مواد اوليه اش از تخته – چوب باشد :

بازگشت به صفحه اصلی هنر

 كارهاي چوبي كه از دير باز تا به امروز بين محصولات فرهنگي مادي جايگاهي دارد بين هنرهاي سنتي مان نيز داراي اهميت بزرگي است . تركها قبل از اسلام در اسياي ميانه درخت را مقدس شمرده و چوب را در صنعت ساختماني مورد استفاده قرار داده اند . در نتيجه تحقيقات باستان شناسي در كنار كشف كارهاي چوبي ، زين اسب ، قطعات چوبي مورد استفاده در آلات بند و مهار و يراق اسب و غيره پيدا شده است . از آثار هنري چوبي بخاطر اينكه اين ماده در مقابل تخريبات زمان مقاومت زيادي ندارد امروزه نمونه هاي زيادي باقي نمانده است .

كارهاي تخته – چوب : در دوران سلجوقي در آناتولي توسعه و شكل مخصوص بخود را گرفته است . در اين دوران آثار چوبي بيشتر در محراب ، در مساجد ، در كمد و امثالهم مورد استفاده قرار گرفته و در حقيقت روي چوب كارهاي بزرگي انجام گرفته است . در دوران عثماني سادگي بر روي كارهاي چوبي حاكم بوده و روش هاي مختلف بيشتر روي ادواتي مانند سه پايه ، ميز كوچك ، وسايل تحرير ، كشو ، صندوق ، قاشق ، تخت ، رحله ، حفاظ قرآن ، پنجره ، كمد ، شيرواني ، كمد هاي آئينه دار ، سر ستون ، سقف ( لامپا ) محراب ، منبر ، كرسي وعظ و خطابه ، صندوقه فرار و غيره مورد استفاده قرار گرفته است . در كارهاي چوبي بيشتر چوب درختان گردو ، سيب ، گلابي ، سدر ، آبنوس و غيره مورد استفاده قرار گرفته و روشهائي مثل زرگري ،‌رنگرزي ، كنده كاري ، برجسته كاري ، سوزن كاري و مانند اينها انجام مي گيرد .

نمونه هائي از كار چوب – تخته ( F 15 ) عصاي چوبي : اين روش بيشتر در استانهاي زونگولداك ، بيتليس ، آهلات ، قاضي آنتپ ، بورسا ، استانبول ، بيك گوز انجام مي گرفته كه در حال حاضر در استانهاي اردو ساخت عصاي چوبي ادامه دارد و بدين وسيله اين متد تا امروز ادامه داشته است . در كشور ما عصا و باستون ( baston ) صدها سال مورد استفاده قرار گرفته و در قرن نوزده توسعه يافته است ارزش اين عصاها در كنار ريزه كاريها و طراحي هاي روي چوب به مواد اوليه آن نيز مربوط مي شود . قسمت دسته عصاها از طلا ، نقره ، استخوان ، صدف و مانند آن و بخش بدنه آن نيز از جنس ني و چوبهاي مختلف ساخته مي شود .

ساخت آلات موسيقي : ساختن آلات موسيقي هنري است كه از قديم الايام ادامه داشته است . اين آلات با استفاده از چوب ، نباتي ، روده حيواني ، مو ، استخوان و از شاخ حيوانات ساخته مي شود . اين آلات به ساز و ضرب هاي سيمي ، ساز و ضرب هاي نفس دار ( با دهان ) و ساز و ضرب هاي دستي و غيره تقسيم بندي مي شوند . *نمونه هاي ساخت آلات موسيقي (F 7)

پالان دوزي: به بالشي كه اسكلت چوبي داشته باشد و با هدف باركشي روي حيوانات سواري مانند يابو، قاطر و الاغ و غيره گذاشته مي شود پالن مي گويند. پالن از چوب،‌فلز، ني، كاه، پوست و از اشياء بافتني تهيه مي گردد. براي بستن پالان روي حيوانات از طنابهاي بافتني و كمرهاي چرمي استفاده مي شود.

ساختن قاشقهاي چوبي: اين كار يكي از هنرهاي دستي است كه در حال حاضر نيز در بعضي از مناطق آناتولي رواج دارد. خصوصا در قونيه بعد از دوران سلجوقي ساخت قاشقهاي چوبي ادامه داشته و اين كار امروزه در بعضي از استانهاي كشورمان ادامه دارد. در ساخت قاشقهاي چوبي بطور كلي از چوب درختاني مثل شمشاد ، بلوط و يا گلابي استفاده مي شود. به كمك تيشه كوچك نجاري و سوهان به قاشقها شكل ميدهند و بطور كلي امروزه اين قاشقها در اطراف شهرهاي اكسكي، گديز و تاراكلي ساخته مي شود. امروزه در كنار قاشقهاي چوبي متداول قاشقهائي با اهداف تزيين، دكور و قاشقهاي بازي نيز ساخته مي شود. سطح چوبي اين قاشقها بعد از تميز كردن بوسيله سمباده روي آنها نقاشيهاي مختلف، تزيين و نوشته ها انجام مي گيرد و بعد از رنگ آميزي و روغن جلا و شفاف سازي به معرض فروش در مي آيد.