از ارزنجان تا دئوبایازیت

جاده محوری و اصلی آناتولی، مسیری است مستقیم که آنکارا را به مرز ایران متصل می‌کند و از شهرهای سیواس، ارزنجان، ارز روم، آغری و دئوبایازیت می‌گذرد.
ارزنجان، مرکز استان می‌باشد و  در 688  کیلومتری  غرب آنکارا  در دشتی سرسبز  و حاصلخیز واقع شده است. از مهمترین هنرهای  تجسمی این سرزمین، ظروف  زیبا و هنری  از  جنس مس  می‌باشد که  به   صورت سنتی تزئین می‌شوند.  در چهل کیلومتری این منطقه، امکانات ورزشهای زمستانی تدارک دیده  شده است.  این منطقه  به  نام مرکز اسکی (آکبولوت- Akbulut) معروف می‌باشد. فلات (دومانلی-Dumanlı) در دهکده "رفاهیه" منطقه‌ای است زیبا و آرام که پوشیده از درختان صنوبر بوده و مکانی مناسب برای استراحت و آرامش به شمار  می‌آید. ارتفاع این فلات و همچنین  مرکز اسکی 2000 متر می‌باشد. "ارزنجان" دو  مجموعه  ورزشی  دارد  که  در آن  به بازی "جیریت" "Cirit "می‌پردازند. در این بازی دو گروه اسب سوار وجود دارد  که  در دست نیز چوبی بدست دارند  و با پرتاب نیزه به گروه مخالف کسب امتیاز می‌کنند. این بازی بیشتر در شرق ترکیه رواج دارد.
بسیاری  از  اشیاء برنزی  که  در  موزة "تمدنهای آناتولی" در آنکارا نگهداری می‌شوند در نزدیکی  اورارتیانUrartian  (Altintepe ) یافت شده است.


منطقه  "آلتین تپه" در شرق  ارزنجان  قرار  دارد. قدمت  این   اشیاء کشف شده  در این منطقه به سال 600 تا 900 قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد.

در منطقه (ترجان - Tercan)، آرامگاه (ماماخاتون - Mamahatun)،با سردری  زیبا  از سنگ تراشیده شده  و  منقش که  مربوط به  قرن دوازدهم می‌باشد, ارزش دیدن را دارد.

در 29 کیلومتری جنوب  شرقی ارزنجان, آبشار  (گیرولیک - Girvelik) مکانی  زیبا و آرام  برای گذراندن یک روز تعطیل می‌باشد که  در  آن می‌توان  صدای  شرشر آب را بر روی صخره‌های سنگی شنید.  در جنوب  غربی  ارزنجان , شهر  سرسبز  کمالیه - Kemaliye بر  روی رودخانه  فرات " Fırat" قرار  گرفته است. معماری زیبای این شهر و مهمان‌نوازی مردمانش انسان را به این منطقه جذب می‌کند. بهترین منطقه برای کانوسواری( نوعی قایق سواری)  در  نزدیکی "کارانلیک بغاز" (Karanlık Boğaz ) می‌باشد. همچنین این مکان, منطقه‌ای بسیار زیبا برای عکسبرداری نیز می‌باشد.

"ارزروم-Erzurum " در 193 کیلومتری شرق ارزنجان ، بزرگترین شهر آناتولی  شرقی ، قرار   دارد. وسعت  این  سرزمین  پهناور   1950 مترمربع  می‌باشد.  هنگام  ورود  به این شهر,  آرامگاه "عزیزیه"  را خواهید دید که یادآور جنگ ترکیه با روسیه می‌باشد. مجموعه‌ای از اشیاء  قدیمی  و  باستانی این  شهر  در یک  موزه گردآوری  شده است. همچنین معماری این شهر, نمایانگر بناهای تاریخی این شهر می‌باشد.
دیوارها و قلعه نظامی در این شهر یادگارهایی از حکومت بیزانس‌ها می‌باشد. قلعه‌ای که توسط امپراطور در قرن پنجم ساخته شد، در ارتفاع 2000 متری این منطقه قرار گرفته است.
از دیگر زیبایی‌های این منطقه, بناهای باقیمانده از دوران سلجوقی می‌باشد.  مسجد  "اولوUlu "  (مسجد  بزرگ)  به  دستور   ملک نصرالدین محمد (معروف به شیر قرمز) بنا شد. این مسجد دارای هفت سالن بزرگ است.

"مدرسه دو مناره‌ایÇifte Minareli -" یا "مدرسه الهیات" که توسط سلطان سلجوقی, علاءالدین کی کوبات Key Kubatدر سال 1253 ساخته شده است، منقش می‌باشد. در قسمت پشت این مدرسه (Üç Kumbetler - سه مقبره) مربوط به امیر (سالتوک - Saltuk) وجود دارد.

مقبره (حاتونیه -Hatuniye )  در  قرن  13 برای دختر  سلطان علاءالدین ساخته شد. از  دیگر  معماری‌های   زیبای  دوران   سلجوقی,  مدرسه  یاقوتیة Yakutiyeمربوط به قرن 13 می‌باشد. این مدرسه دارای مناره‌ای منقش به کاشی و سردری زیبا است.

در "ارزروم" بناهای باقیمانده از دوران عثمانی  نیز  دیده می‌شود. به  طور  مثال   مسجد   مصطفی  شاه"  در  (lala ) توسط  معمار  بزرگ "سینان" ساخته شد.
 

خانه آتاتورک و همچنین مجلسی که در آن زمان توسط ایشان برگزار شده و امروزه به یک موزه تبدیل شده در نزدیکی این مسجد واقع شده است.

در "ارزروم" سنگی سیاه وجود دارد که از آن در جواهرات استفاده می‌کنند. این سنگ معروف به "Erzurum Oltu Taşı"می‌باشد.


در طبقه بالایی کاروانسرای رستم پاشا, مغازه‌هایی وجود دارد که می‌توان در آن مجموعه‌ای از این جواهرات را یافت کرد.

در 6 کیلومتری "ارزروم" تفریحگاه زمستانی به نام پالاندوکن –  Palandökenقرار دارد. در این منطقه, تعدادی هتل و منطقه‌ای مناسب برای اسکی وجود دارد.

دریاچه (تورتوم -Tortum )، در 120 کیلومتری "ارزوروم"، یکی از آرام‌ترین مناطق ترکیه می‌باشد. آبشارهای این دریاچه در شمال از ارتفاع 47 متری به پائین در حرکت است (در ماههای آوریل تا ژوئن به علت آب شدن برفها، آب این منطقه زیاد می‌شود ولی پس از این ماهها مقدار آب به مرور رو به کاهش می‌رود)

کلیسای هاهو " Haho" در دهکدة Bağbaşı(باغ باشی), توسط پادشاه گرجی – اعلیحضرت دیوید – در سالهای (1001 – 961) بنا شد. این کلیسا در واقع یک صومعه بوده است که امروزه  به عنوان  مسجد از  آن استفاده می‌شود. معماری این مسجد هنوز دست نخورده باقی مانده است. این کلیسا در 85 کیلومتری شهر ارزوروم, در جاده ارزروم – آرتوین قرار دارد.

از دیگر بناهایی که توسط این پادشاه ساخته شد, عمارتی در (چاملیاماچ -Çamlıyamaç )، در فاصله هفت کیلومتری جاده ارزوروم – آرتوین است که در اواخر قرن دهم بنا شد. این عمارت، دوران طلایی معماری گرجی را نشان می‌دهد.

کارس (Kars )، (در 212 کیلومتری شمال شرقی ارزورم) منطقه‌‌ای است در ارتفاع 1750 متری، که در تاریخ ترکیه نقش مهمی را ایفا کرده است. در جنگ ترکیه با روسیه, این شهر نقش پایگاه مرکزی را داشته و هنوز آثار معماری روسها را می‌توان در این شهر دید. در قسمت پائین این شهر، قلعه نظامی سلجوقیان باقی مانده از قرن 12 میلادی،هنوز در نزدیکی این قلعه (هاواریلر -Havariler ) – (کلیسای حواریون در قرن دوازدهم) قرار دارد.

اشیاء  کشف شده  از  این منطقه  همانند چوبهای حکاکی شده, مجموعه  سکه‌های قدیمی و سایر وسایلی که مربوط به شرق ترکیه  می‌باشد  در موزة باستان شناسی نگهداری می‌گردد.

فرش و گلیم این ناحیه مشهور می‌باشد. همچنین رقص‌های محلی این منطقه نیز معروف است و مورد علاقه بازدید کنندگان این شهر قرار دارد. اهالی دهکده در مراتع این منطقه, پنیر کاشار ( Kaşar) و عسل تهیه نموده و به بازار عرضه می‌کنند.

در 42 کیلومتری شرق این شهر, در امتداد جاده ابریشم, شهر قدیمی (آنی–Ani Ocaklı ) قرار گرفته که بیشتر آن ویران شده است. اما هنوز دیوارهای محکم آن باقی و خرابه‌های کلیساها، مساجد و کاروانسراها را محافظت می‌کند و عجیب است که پس از گذشت هزار سال از ساخت آنها، این کلیساها، هنوز پابرجا و استوار می‌باشد.

(ساری – کامیش Sarıkamış) (در 53 کیلومتری جنوب غربی کارس) یک مرکز اسکی به شمار می‌آید. به علاوه هتلهایی که در جنگلی مملو از کاج و صنوبر تواماً وجود دارد، این مکان را به محلی مناسب برای اقامت تبدیل کرده است.
رودخانه (کور - Kür) منطقه (آرداهان - Ardahan) را به دو قسمت تقسیم می‌کند. (آرداهان در 83 کیلومتری کارس قرار دارد.)

این رودخانه بخش قدیمی شهر را از بخشهای دیگر جدا می‌کند. در بخش قدیمی این شهر قلعه‌ای مربوط به قرن 16 میلادی وجود دارد که به دستور سلطان
سلیم ساخته شد. این قلعه یکی از با شکوهترین دژهای ترکیه می‌باشد که دارای 14 برج و پلی به طول 745 متر است. در شمال آرداهان مرز (تورک گزو - Türkgözü) قرار دارد.

چیلدیر - Çıldır که نامش از دریاچه‌ای در نزدیکی این منطقه گرفته شده ,در ارتفاع 1965 متری قرار گرفته است. در اطراف این دریاچه، پرندگانی از گونه‌های مختلف زندگی می‌کنند. جزیره (آکچاکاله - Akçakale) در این دریاچه قرار دارد که در واقع با زحمت و تلاش هزاران کارگر این جزیره بوجود آمده است. در این جزیره یک معبد به همراه یک سری از دست نوشته‌ها هنوز موجود است. قلعه (شیطان - Şeytan) در نزدیکی منطقه چیلدیر می‌باشد.

شهر (ایغدیر - Iğdır) در دشتی حاصلخیز واقع شده است که علاوه بر میوه، پنبه نیز در آن به عمل می‌آید که برای این منطقة جغرافیایی غیرعادی به نظر می‌رسد. ظاهراً بعدها، فرزندان این حضرت در قسمت جنوبی و غربی دجله و فرات اقامت کردند و از اینجا بود که نسل دوم بشریت پایه‌ریزی شد. از این منطقه (کوه "آغری" Ağri ) را می‌توان به خوبی مشاهده کرد.

بناهای تاریخی این شهر شامل مقبره‌های سنگی، کاروانسرای سلجوقی مربوط به قرن 13 و یک دژ به نام (کاراکاله -Karakale ) می‌باشد در فاصله میان، و ، در دهکدة (کاراکویون -Karakoyun) قبرستانی مربوط به قرن 15 میلادی وجود دارد که در آن سنگ قبرها و بناهای تاریخی دیده می‌شود.

(آغری - Ağrı) مرکز استان، در ارتفاع 1650 متری قرار دارد که نامش از کوه بزرگ این منطقه گرفته شده است .این شهر در 183 کیلومتری شرق ارزوروم قرار دارد. در شمال شرق این منطقه (دریاچه ماهی – Balık Gölü ) وجود دارد .در اطرافاین منطقه
رستورانهایی وجود دارد که، می‌توان طعم غذاهای محلی، مخصوصاً ماهی را در آنجا امتحان کرد. در هر قسمت از این شهر چشمه آب گرم وجود دارد. در بیست کیلومتری جنوب غربی این شهر، مرکز تفریحی و اسکی به نام الشکیرت قرار گرفته که چند روزی را می‌توان در آنجا با انجام ورزشهای زمستانی گذراند.

در 95 کیلومتری شرقAğrı و در هشت کیلومتری (دوئو بایزیت -Doğubayazıt ) و کاخ (اسحاق پاشا – Ishak Paşa) قرار گرفته که پیشنهاد می‌شود از آنها نیز دیدن کنید. اسحاق پاشا در دوره عثمانی، فرماندار این استان بوده است و این کاخ توسط (چلاک عبدی پاشا – Çolak Abdi) در سالهای 1685 و 1784 بنا شد که تلفیقی از نمونه‌های معماری عثمانی، ایرانی و سلجوقی می‌باشد. این کاخ شامل 366 اتاق، یک مسجد، یک محکمه، مطبخ و نانوایی، انبارهای غله و چندین حمام می‌باشد.

در نزدیکی این کاخ سنگهایی با نقش‌های برجسته که از دوران پادشاهی (Urartian ) باقی مانده و همینطور مقبره‌ای سنگی از قرن 19 قبل از میلاد به چشم می‌خورد.
در نزدیکی "دئوبایزیت" یکی از زیباترین و طبیعی‌ترین منطقه ترکیه یعنی (کوه آرارات – Ağrı Dağı) قرار دارد که ارتفاع آن در بالاترین نقطه به 5165 متر و در پائین قله به 3925 متر می‌رسد.
برخی از دانشمندان معتقدند که کشتی حضرت نوح در بالای این کوه، در زیر برف و یخ مدفون شده است.

چنانچه می‌خواهید طعم غذای محلی یعنی (عآشوره -Aşure ) را امتحان کنید به دهکده Üzengili، در 25 کیلومتری شرق دئوبایزیت سفر کنید.

معتقدند که غذای (پودینگ نوح) اولین بار توسط همسر حضرت نوح از آخرین ذخیره غذای موجود در کشتی، پخته شد. حفره‌ای به عمق 60 متر و به عرض 35 متر در اوایل سال 1900، مابین دهکده (ساری چاوش Sarı Çavuş- ) و مرز ایران ترکیه (Gürbulak - گوربولاک) بوجود آمد. این حفره بر اثر اصابت سنگ آسمانی بر زمین بوجود آمده است.
از مالاتیا تا حاک کاری

اتوبان آناتولی مرکزی از (کایسری - Kayseri)، (مالاتیا - Malatya)، (الازیغ - Elazığ)، (بینگل- Bingöl)، (موش -Muş )، (وان - Van) به سمت ایران امتداد یافته است که مسیری مستقیم برای رسیدن به حاک کاری به شمار می‌آید.

مالاتیا (در 670 کیلومتری آنکارا) سرزمینی است حاصلخیز که در کنار کوههای Anti Taurus واقع شده است. آثار و اشیاء باستانی مربوط به دوره نوسنگی و Chalcolithic که از اطراف رودخانه فرات پیدا شده، در موزه باستان شناسی این منطقه نگهداری می‌شود.
در کنار این موزه، بازاری از اشیاء مسی وجود دارد که می‌توان از آن بازدید و خرید کرد.مالاتیا در عین حال، مرکز پرورش زردآلود نیز می‌باشد. در این منطقه نمونه‌های مختلف میوه ها و مربای آنها و سایر میوه‌های تازه یا خشک شده وجود دارد. دو شهر به نامهای (آسلان تپه -Aslantepe ) و (باتال گازی - Battalgazi) در نزدیکی هم قرار گرفته‌اند که از زمان پایه‌گذاری مالاتیا وجود داشته‌اند.

Aslantepe در 7 کیلومتری مالاتیا مرکز دولت (هیتیت - Hittite) در هزاره اول قبل از میلاد بوده است و شهر (باتالگازی -Battalgazi ) در 9 کیلومتری مالاتیا از قدیمی‌ترین شهرهای مالاتیا به شمار می‌آمده است. در انتهای این شهر خرابه‌های مربوط به دوره بیزانس، هنوز به چشم می‌خورد و در مرکز شهر، مسجد Ulu مربوط به قرن 13 از بهترین نمونه‌های معماری سلجوقی می‌باشد.

شهر (الازیغ - Elazığ) در قرن 19 شکل گرفت. در این شهر قلعة قدیمی ("هارپوت -Harput ) بر بلندی کوهی قرار گرفته است. در گذشته هارپوت مرکز علمی و فرهنگی به شمار می‌آمده است، اما به علت زمین لرزه‌های مکرر رو به ویران گذاشته و به همین علت ساکنین این منطقه، آنجا را ترک کرده‌اند.اما هنوز چندین مسجد از دوران سلجوقی باقی است که می‌توان از آنها دیدن کرد.


بر روی رودخانه فرات دو سد به نام (کبان -Keban ) و (کاراکایا -Karakaya) وجود دارد که دریاچه‌های بسیار بزرگی را شکل داده و سبب تغییر و تحول محیط اطراف شده است.


(دریاچه خزر -Hazar ) در 25 کیلومتری جنوب " Elazığ" منطقه‌ای زیبا و آرام جهت استراحت می‌باشد.

در فصل تابستان می‌توان از امکانات تفریحی و ساحلی این منطقه بهره‌مند شد. نه ساحل از ساحلهای این دریاچه موفق به دریافت "پرچم آبی" شده‌اند.

کوه (خزر بابا –Hazar Baba ) محلی است مناسب جهت پیاده روی که بهزودی امکانات اسکی نیز در آن فراهم خواهد شد.

در جاده بین الازیغ –Elazığ ) و (ارزروم -Erzurum ) و در 133 کیلومتری شمال (Elazığ ) کوههای بلندی، منطقه، (تون جلی - Tunceli) را احاطه کرده است. در این مسیر، قلعه نظامی (پرتک -Pertek )، کهساخت آن به قرون وسطی برمی‌گردد، هنوز پا برجاست.

در 60 کیلومتری شمال غربی "تون جلی" و در نزدیکی "اواجیک -Ovacık "،پارک ملی (مونزور -Munzur ) قرار گرفته که می‌‌توان در آن به ماهیگیری علی‌الخصوص ماهی قزل‌آلا پرداخت.


(بینگول -Bingöl ) یعنی هزار دریاچه.این اسم به خاطر وجود دریاچه‌های یخی میان کوههای اطراف به این منطقه داده شده است. در این شهر هنوز آثار باقیمانده از یک قلعه وجود دارد.
مرکز اسکی (بینگول – یولچاتی –Bingöl – Yolçatı ) در 20 کیلومتری غرب این شهر قرار دارد. در طول تاریخ، شهر "بینگل" توسط گروههایی مثل، سلجوقی، مغول، آق قویون‌ها ( Akkoyun)، پارسها و عثمانیها تحت تسلط بوده است.

شهر (موش -Muş )، (در 115 کیلومتری شرق بینگل) در قرن 6 کشف شد. مسجدUlu، مسجدی است که توسط عثمانی‌ها در نیمه دوم قرن 14 در این شهر بنا شد.
پل قدیمی و تاریخی (مراد -Murat ) در 10 کیلومتری موش و در جاده موش – وارتو، از دوران سلجوقی‌ها باقیمانده است. این پل 12 طاق دارد. از دیگر  مکانهایی که باید از آن دیدن کرد، مسجد  (حاجی شرف – Hacı Şeref) و (علاءالدین - Alaaddinbey)، مربوط به قرن 17 و 18 می‌باشد.

منطقه (کورکوتلی -Korkuteli ) با گلیم‌ها و پتوهایش مشهور است.

در دهکده (وارتو -Varto ) و همینطور در دهکدة (کایالی دره –Kayalı Dere ) منطقه باقیمانده ازUrartion هنوز وجود دارد.

دریاچه (هامورپت –Hamurpet ) در 20 کیلومتری "وارتو" جایی مناسب جهت ماهیگیری و شکار غاز و اردک می‌باشد.

دهکده (مالازگیرت -Malazgirt) محلی است که در آن، سلجوقیان در سال 1071، بیزانس‌ها را در جنگ شکشت دادند. در این منطقه چهار قلعه و تعدادی پل باقی ماده ارزش دیدن را دارند.
در دهکدة (بولانیک – Bulanık)، مسجد (ملاکنت -Mollakent ) و مدرسه دینی وجود دارند. هر دوی آنها توسط شیخ ابراهیم در سال 1290و 1321 از سنگ (آهلات- Ahlat ) بنا نهاده شده‌اند.

دریاچه (کازان -Kazan ) برای ماهیگیری و پیک نیک محل مناسبی به شمار می‌آید.
 

شهر (بیتلیس -Bitlis ) در 85 کیلومتری شرق موش، مرکز مهمی جهت تولید تنباکوست که در میان یک آبادی سرسبز واقع شده است. در معماری بناهای این شهر از سنگ‌های تیره رنگ که مختص این منطقه است استفاده شده. از این سنگها در جهت بناهای مدرسه شرف خانه، مسجد بزرگ (قرن 21)، مسجد سلجوقی (گوک میدان - Gökmeydan) و مرکز تفریحی و اسکی (ساپگور –Sapgör استفاده شده است.

از (تاتوان -Tatvan ) در ساحل غربی دریاچه وان در 25 کیلومتری شمال شرقی بیتلیس می‌توان از طریق کشتی به (وان -Van ) سفر کرد.

کوههای (نمرود -Nemrut )  محلی  جالب  جهت  کوهنوردی است. این کوهها را  با پارک ملی کوه  نمرود  اشتباده نگیرید. چرا که این پارک در استان (آدی یامان -Adıyaman ) قرار دارد.

در مرکز این منطقه دریاچه عمیقی وجود دارد که چشمه‌های آب گرم از آن خارج می‌شوند.
در شرقی‌ترین قسمت دریاچه وان "خرابه‌های (آهلات - Ahlat) در 44 کیلومتری شمال "تاتوان" هنوز وجود دارند. این خرابه‌ها در زمانهای گذشته از لحاظ هنری و فرهنگی شهر مهمی به حساب می‌آمده است .بطوریکه امروزه نیز در معماریها از آن بهره‌بری می‌شود. در قرن 12 این شهر پایتخت دولت ترک بوده است و Van Basinرا اداره می‌کرده است.

چندین آرامگاه بزرگ در این شهر وجود دارد که نوع معماری سلجوقی را به نمایش گذارده‌اند. از آن جمله گنبدUlu، گنبد باییندیر Bayındır گنبد (حسن پادشاه – Hasan Paşa ) و دو گنبده جفت می‌باشد.

در قبرستانی مربوط به دوره سلجوقیان در این منطقه، سنگ قبرهای زیبا و حکاکی شده دیده می‌شود که از قرن 12 باقی مانده‌اند.
در موزه هنرهای ترکیه، مجموعه‌ای از کاشی‌ها، سکه‌های قدیمی و جواهرات در معرض نمایش گذاشته شده‌اند. در بخش مدرن این شهر ( Ahlat) امکاناتی از جمله هتل، رستوران و انواع تفریحات ساحلی تدارک دیده شده است.
در هنگام گذر از اطراف دریاچه به منطقه (آدیل جواز - Adilcevaz) می‌رسید. در ساحل این منطقه مسجدی بزرگ وجود دارد که از سنگ تیرة آتش‌نشانی در ساخت بنای آن استفاده شده است. در ده کیلومتری غرب این منطقه، قلعة (کف -Kef ) و همچنین معبد (هالدی -Haldi ) مربوط به قرن 19 قبل از میلاد وجود دارد.اشیاء قدیمی کشف شده از این منطقه را می‌توان در موزه تمدن آناتولی در آنکارا بازدید کرد. در دبیرستان (Adilcevaz ) تعدادی پایه ستون به نمایش گذاشته شده‌اند.
 

شهر (وان -Van ) در 170 کیلومتری شرق بیتلیس پایتخت قدیمی (توشپا -Tuşpa ) می‌باشد. ساحل شرقی دریاچه وان مورد علاقه بازدید کنندگان است.
این شهر با اینکه در دور دست قرار دارد اما شهری است پر اهمیت که در یک آبادی سرسبز در دامنه صخره‌های سنگی واقع شده است. قلعه‌ای بزرگ که مربوط به قرن 9 قبل از میلاد بوده و بخش قدیمی شهر را از بخش جدید جدا می‌سازد. در روی صخره پلکانهای تراشیده شده وجود دارد که می‌توان از طریق آن به قلعه رسید. در میانه راه این پلکانها خط نوشته‌های میخی دیده می‌شود که به تجلیل از ( Xerxes) حکاکی شده‌اند.


در  داخل  قلعه چندین مقبره پادشاهان مربوط بهUrartian  نیز  وجود دارد.
در بخش قدیمی شهر بناهای قدیمی مربوط به دوره سلجوقیان و عثمانیها هنوز پابرجاست  از آن جمله، مسجد  بزرگ ( Ulu)، مسجد  حوسرو  پاشا Hüsrev  paşa، مسجد  (کایا  چلبی –Kaya Çelebi)  و  ( دو مقبره –Ikiz Kumbet ) را می‌‌توان نام برد.

در بخش جدید شهر "وان" موزه باستان شناسی وجود دارد. بخش قدیمی شهر غیرقابل سکونت می‌باشد.

زندگی سنتی در این منطقه همچنان متداول بوده و زنان هنوز در این منطقه مشغول بافتن گلیم‌هایی با رنگ آمیزی آبی، قرمز و سفید می‌باشند.

گربه عجیب شهر وان، دارای (پوستی) کلفت و سفید و همچنین یک چشم آبی و یک چشمه سبز است. شرکت پست ترکیه از این نوع گربه تمبرهایی را به چاپ رسانده است.

در (اسکله وان – Van Iskelesi)، چای باغها و رستورانهایی است که برای استراحت می‌توان به آنها مراجعه کرد. در 14 کیلومتری جنوب غربی این منطقه، مرکز تفریحی ( Edremit- ادرمیت) قرار دارد که سواحل زیبائی برای شنا کردن دارند. در امتداد همین مسیر، منطقه "گواش “ قرار دارد که در آن قبرستان دوره سلجوقیان با تعداد زیادی سنگ قبرهای منقش و همچنین آرامگاه زیبای (حلیمه حاتون –Halime Hatun ) به چشم می‌خورد.

دریاچه وان از بزرگترین  دریاچه‌های ترکیه است که در ارتفاع 1720 متری از سطح  دریا  واقع  شده است  و  اطراف آن را کوههای زیبایی  احاطه کرده است. در قسمت  شمال  غربی این  دریاچه، کوه (سبحان -Süphan )  به ارتفاع 4058 متر و در قسمت جنوبی آن، کوههای (اختیار شهاب –Ihtiyar Şahap) قرار گرفته‌اند.  چنانچه  در این  دریاچه  گردشی کنید  می‌توانید در اطراف آن بخشهای زیاد باقیمانده از دوران Urartionو همچنین اماکنی که از مردمان گذشته این منطقه به جا مانده است را مشاهده کنید.

در برخی از جزیره‌های این دریاچه، معابد و کلیساهایی که در گذشته ساخته شده، هنوز پابرجا هستند. این نشان می‌دهد که گروههای مذهبی موجود در آن زمان تمایل به گوشه ‌نشینی در مناطق دور دست داشته‌اند. از مهمترین این جزیره‌ها، جزیره (آکدامار - Akdamar) است که در 41 کیلومتری جنوب غربی  وان قرار گرفته است که با  کشتی حدود نیم ساعت فاصله دارد. در این جزیره کلیسایی  وجود دارد که مربوط به قرن دهم  می‌باشد. بر  دیوارهای  این کلیسا به طرز زیبایی مجالس عهد و پیمان حکاکی شده است.

پس  از  گشت و گذار  در این دریاچه، سری  به  درختستانهای بادام بزنید. چنانچه  زمان بیشتری دارید، به  جزیره (چارپاناک - Çarpanak) نیز سری زده و از  چشم‌انداز زیبای آن لذت ببرید. همچنین از کلیسای مربوط به قرن 12 که امروزه به یک موزه تبدیل شده است نیز دیدن کنید.

(چاوش تپه –Çavuştepe ) در 35 کیلومتری "وان" و در جادهHakkari قرار گرفته است که در زمان Urartionدژ مهمی به شمار می‌رفته است. در حفاری سال 1970 در این منطقه یک معبد، یک قصر و تعدادی کتیبه خطی کشف  شد.

در  حد فاصل جاده   (هاکاری - Hakkari)،  دریاچه  سد  (زرنک -Zernek )  محلی  مناسب  جهت  استراحت   به شمار  می‌آید.  امتداد این جاده به  (حشاب -Hoşap  ) می‌رسد. این منطقه در 60  کیلومتری "وان" قرار دارد  و  همان  جایی است که  داستان "قلعه‌ای  بر روی تپه" از آن نشات می‌گیرد. گرچه قسمتهای داخلی این قلعه ویران شده است  اما دیوارهای بیرونی و برجهای آن به خوبی محافظت شده‌اند.

از دیگر  مناطق  دیدنی در  اطراف  دریاچه وان،  آبشار ( مرادیه - Muradiye) در 88  کیلومتری شمال "وان" می‌باشد که در آن رستورانها و چای باغ‌های زیبائی وجود دارد. همچنین چشمه Gahnispiدر 60 کیلومتری جنوب "وان" قرار دارد که باید از آن نیز دیدن کرد.

در امتداد جاده‌ای که به شهر دور دست Hakkari می‌رسد، بهترین و زیباترین مناظر ترکیه را می‌توان نظاره کرد. از جمله این مناظر زیبا، کوههایCilo - Sat و دهکدهZap می‌باشد. شهر "هاکاری" در 203 کیلومتری جنوب شرق وان قرار دارد که دژی مربوط به قرون وسطایی آنرا احاطه کرده است. این دژ در ارتفاع 1748 متری قرار گرفته است.