هنرهاي سنتي كه مواد اوليه اش حيواني باشد

بازگشت به صفحه اصلی هنر

هنرهاي سنتي كه مواد اوليه اش الياف حيواني باشد

هنرهاي سنتي كه مواد اوليه اش پوست حيواني مي باشد

 هنرهاي سنتي كه مواد اوليه اش الياف حيواني باشد:

الياف حيواني را (با توجه به ساختار شيميايي، اشكال تهيه، طول الياف) با توجه به خصوصيات آنها مي توان گروه بندي كرد.

 با در نظر گرفتن ساختار شيميائي آنها، اليافي كه در ساختارشان كراتين (ماده پروتئيني) باشد (پشم گوسفند، پرز، پشم شتر و مشابه) و اليافي كه در ساختارش ( Fibroin ) باشد.(ابريشم كرم ابريشم)

 1- با توجه به اشكال تهيه آن از حيوان، الياف پوشش (پشم گوسفند، پرز پشم شتر، پشم خرگوش و مشابه آن، الياف مترشح، ابريشم كرم ابريشم

 2- با توجه به طول الياف، اليافهاي Stapel ، پشم گوسفند، پشم ديگر حيوانات، پشم هاي رژنره (rejenere) ( كازئين)، الياف شيميائي (الياف پروتئيني) الياف (Filament) (ابريشم كرم ابريشم، اضافات)

 پشم: در حوزه نساجي مورد استفاده قرار مي گيرد. پيچيدگي بسيار دارد، نازك و قابليت تا شدن دارد ، بعضي پشم ها با داشتن طول بيشتر، مهمترين الياف حيواني هستند. فقط پشم گوسفند به مفهوم كلي آن با كلمه پشم مشخص مي شود. پشم كه پوشش پوست گوسفند است بروش تراشيدن بدست مي آيد با ريسيدن، تابيدن بصورت نخ در مي آيد. در نتيجه حفاريهاي انجام گرفته، پشم در عصر برنز بوسيله خم كردن و پيچاندن به نخ تبديل مي شده است در ابتدا الياف پشم بصورت نمد ولي بعدها بصورت نخ و بافتن مورد استفاده قرار مي گرفته است. از اين الياف ابتدا در حوزه نساجي بيشتر فرش، گليم و لوازمي مانند پتو و غيره مورد استفاده قرار گرفته است. الياف ديگر حيوانها با اسم آن حيوان (پشم خرگوش، پشم شتر، پشم لاما، پشم بوفالو و مشابه) با هم تداعي مي شود، مانند بوفالو، لاما، شتر، بز كشمير، بز آنكارا، خرگوش آنكارا از الياف اين حيوانها در حوزه نساجي استفاده مي گردد.

موها: اينها بطور كلي از حيوانهائي نظير بز، اسب، گاو، خوك بدست مي آيد. اين الياف صاف، بدون خميدگي، ضخيم و ساختار سفت دارند. پيچاندن و خم كردن اينگونه الياف مشكل و بطور كلي در بافت و توليد وسايل ضخيم و زمخت و در توليد فرچه و مشابه آن مورد استفاده قرا مي گيرد. خصوصا در زينت لباس مردان قديمي و در ساخت قيطان (رشته باريك ابريشمي يا پنبه اي) ((موي اسب)) ديده مي شود.

 هنرهاي سنتي كه مواد اوليه اش پوست حيواني مي باشد: هنرهاي سنتي ساخته شده از موادي مانند پوست، كرك و شاخ و استخوان كه از حيوان تهيه مي شود را با توجه به اشياء و محل مورد استفاده و مشابه آن مي توان تقسيم بندي كرد. سراجي، به ساخت بند، مهار، يراق اسب، تعميرات و تزيين كاري آنها سراجي مي گويند. اسباب و آلات ساخته شده متناسب با گردن اسب به جهت آسان كردن حركتهاي طبيعي آن، و حفاظت حيوان از رنج و عذاب،‌ضرب ديدگي و مضر و آزردگي ساخته مي شود. اسباب و آلات (بند و مهار، يراق و غيره) از قطعاتي مانند باشلق، دهنه، كمرهاي چرمي، افسار، عنان و غيره تشكيل يافته است.

 لوازم و اسباب و آلات مذكور بطور كلي از پوست گاوميش تهيه مي گردد. پوست روغني و پوستهاي كرم زده بعد از بريده شدن توسط چاقوي دباغي، صاف و تراشيده مي شود و سپس نخ، درفش كفش دوزي و يا چرم باريك كه بصورت نخ بريده شده و با سوزن دوخته مي شود. تمام اين قطعات با پس مانده الياف و تكه هاي طناب يا پارچه هاي سرقيچي پر مي شود. بند و مهار و يراق اسب به گردن حيوان بسته مي شود سپس تسمه يا بند چرمي سينه، بند چرمي پهلو و غيره به خاموت (چوب يا چرم بيضي شكل كه به گردن اسب، ارابه و يا درشكه وصل مي كنند) بسته مي شود و بدين صورت كار كشش ارابه توسط اسب انجام مي گيرد. سپس چوبهاي خاموت به همديگر وصل مي شود و به ترتيب روي آن بخشهائي مانند حلقه، ريسمان، سرپوش و غيره قرار مي گيرد.

 به تسمه اي كه براي نگاهداشتن زين يا پالن از دو طرف به پشت حيوان گذاشته مي شود پيراهن اسب هم گفته مي شود. اينها جهت اسبهاي دونده و كشش ارابه استفاده مي شود. نمونه هاي پوستي (F25)

ساخت كفشهاي سبك (يماني): اينگونه كفشها خيلي متنوع هستند. بيشتر از همه، كفشهاي سبك گوش دار، حلب عنوبي كفش هاي سبك سياه، كفشهاي سبك گل شفتالو و مشابه ديده مي شود. اين كفشها با توجه به رنگشان اسامي سياه، عنابي(بنفش) رنگ گل شفتالو بخود گرفته و بطور كلي برنگ قرمز شفاف هستند.

از نظر شكل پنج نوع هستند: حلبي، مركوب، نوك تيز، گوش دراز و سيم دار كج.

چاروق: چاروق هايي كه امروزه توسط استاد كارها ساخته مي شود در بازيهاي فولكلوريك محلي و يا در نمايش ها و تئاترها مورد استفاده قرار مي گيرد. در قديم چاروق ها را هم زنان و هم مردان به عنوان كفش توليد و استفاده مي كرده اند. اين چاروق ها بطور كلي از پوست گاوميش و گاو تهيه مي شده است. اينها از چرم گاو و گاوميش به اندازه پاي آدمي بريده شده در اطراف آن سوراخ هائي تعبيه و بوسيله بند چرمي بسته و مورد استفاده قرار مي گيرد. اشياء پوشيدني كرگي در هنرهاي سنتي جائي ندارد. اشياء جلدي (جلد بدن انسان) در هنرهاي سنتي جائي ندارد.

انواع سايه بازي خيمه شب بازي تركي يك بازي سايه است. منشاء و زير بناي اين بازي به اين شكل است كه به اشكال (انسان، حيوان، نبات، اشياء و مشابه) كه از پوست تهيه شده از قسمت پشت نوري تابانده و اين نور روي يك پرده سفيد منعكس مي شود. اشخاصي كه در اين بازي شركت كرده اند، تصاوير، صورت و يا آثار هنري كه اشكال شان از پوست ساخته شده مجسم مي شوند. تصاوير با روش شيشه- پوست دباغي مي شود كه از پوست شتر، گاو يكساله، اسب و الاغ به صورت شفاف ساخته مي شود. تصويري كه از پوست بايد تهيه گردد بوسيله قيچي باغباني از پوست به اندازه تصوير بريده مي شود .

بعد از كمي خيس و يا رطوبت دادن مدتي در زير كاغذ ضخيم مي ماند . پوست رطوبت داده شده روي قالب قرار مي گيرد و با استفاده از مركب چيني با قلم راپيد و ترسيم مي گردد قسمتهايي كه بيرون خط مي مانند بوسيله قيچي بريده مي شود و كناره ها بوسيله چكش كوبيده و صاف ميگردد و بدينوسيله قالب آماده مي شود . به اين قالب كه ‹‹ نوره گان ›› نام دارد و در ابعاد كوچك و بزرگ تهيه شده است با چاقوي مخصوص روي آنها ريزه كاريها انجام مي گيرد در سطح پوست موصوف سوراخهائي تعبيه شده و تميز مي گردد . براي رنگ كردن اين تصاوير از رنگهاي طبيعي كه از ريشه گياهان تهيه مي كنند و رنگهاي ديگر از قبيل شربت انار ، عسل ،‌پوست درختان ، پوست گردو ، مركب چيني و مشابه مورد استفاده قرار مي گيرد . تصاوير از دو طرف رنگ مي شوند و سپس بوسيله سمباده مخصوص سوراخ مي شوند و بر روي سوراخها دكمه دوخته مي شود . قطعات تهيه شده به همديگر بوسيله نخ مخصگر بوسيله نخ مخصوت ›› به همديگر دوخته و وصل مي گردند .

ساخت لوازم كشاورزي : لوازم كشاورزي كه دسته آن از چوب و نوك آن از آهن باشد مانند بيل ، پارو ، چنگال شن كش ، داس و غيره و لوازم آشپزخانه مانند سطل ، ظروف شير دسته دار ، دستگاه كره گيري ، ملاقه ، قاشق ، چاقو و مشابه . هنرهاي سنتي ( هنرهاي دستي و يا صنايع دستي ) كه از استخوان و شاخ حيوانات ساخته مي شود . مجموعه كارهاي زينتي از قبيل انگشتر ، سنجاق سينه ، النگو و زيور آلات ديگر .