موزه مانیسا

بناهای روستای مانیسا که در دامنه های شمالی کوه سیپیلوس واقع شده‌اند از عصر عتیق تا به امروز شکل اولیه خود را حفظ کرده‌اند. مانیسا و توابع آن که از قرون 7-5 پیش از هجری تا به امروز بستر تمدن و فرهنگ عهد لیدیاییها بود، از مهمترین روستاهای عهد امپراتوری بیزانس نیز به شمار می رود. مانیسا بعدها پایتخت بیگهای ساری خان اوغول ها و در زمان عثمانیان نیز روستای شاهزادگان شد. در زمان جمهوریت با تغییر بافت معماری و فرهنگی، این روستا با تبدیل به یکی از مدرن ترین روستاهای این دوره شد. مردم مانیسا که از صدها سال پیش تا به امروز از طریق حفظ اسناد مربوط به باورها و عقاید و هنرهای دستی خویش، آداب و رسومات پیشینیان خود را حفظ کرده‌اند، آثار منقول فرهنگی را از توابع مانیسا جمع آوری کرده و در موزه ای که بعدها در 29 اکتبر 1937 از سوی والی، مراد گرمن در دارالفنون مرادیه افتتاح شده بود، به نمایش عموم گذاشتند. بنای این دارالفنون مستطیلی و طاق آن گنبدی است. این بنای مستطیلی شکل از سوی معمار سینان ساخته شده است. محوطه دارالفنون باطاقهای گنبدی محاط شده که هر کدام دارای چند اتاقند.

به علت کمبود برای نمایش آثار باستانی که روز به روز به تعدادشان افزوده میشد، در سال 1972 در طرف شرقی این دارالفنون، ساختمان بزرگی برای نمایش آثار باستانی بنا نهاده شد. آثار فرهنگی نگهداری شده در بخش آثار باستانی این موزه به لحاظ بازتاب فرهنگ بومی مردم لیدیا، حائز اهمیتند. تمامی آثار این موزه از مناطق بومی لیدیا و شهرهای باستانی ساردیس «صالیحلی»، فیلادلفیا «آک شهر»، تیاتریا «آک حصار»، ژولیا- گوردوس «گوردس»، سائی تتائی «دمیرجی»، آپوللونیس «مجیدیه- آک حصار»، ماگنسیاآد سیپلوس «مانیسا»، ستراتونیکئیا – هادریانوپولیس «سیلدیک-کیرک آغاچ»، ناکراسا «باکیر-کیرک آغاچ» و آتتالیا «سلچیکلی- آک حصار»، دالدیس«کمر صالحلی»، کابالا «یورد باشی- کولا»، آییگا «مانیسا»، خاراکیپولیس «چاغلایان-گوردس»، مائی نوئیا «منیه-کولا» و... آورده شده‌اند. در این کلکسیون میتوان فرهنگ غنی مردم منطقه را از عصر مفرغ تا اواخر بیزانس را مشاهده کرد. در زیر طاق عمارت خانه مجسمه و تندیسهای مربوط به خدایگان برکت (کیبله، آتنا دیونیوس، هرسس) به همراه مجسمه هایی از عهد رم به نمایش گذاشته شده است.

در این موزه تصاویر برجسته حضرت مریم و عیسی (ع)، جبرئیل و میکاییل پوشش نقره‌ای انجیل، فرسک طاوس دار (از یک گور گنبدی شکل واقع در ساردین آورده شده است). متعلق به دوره بیزانس، سمبلهای متنوع دوران یونان باستان و قندیلهای گوناگون بانظم خاصی به نمایش درآمده است. در مجموعه سکه ها انواع سکه‌ها از دوره‌های قدیمی تا پایان دوره عثمانی با توجه به دوران تاریخی به نمایش گذاشته شده است. این سکه ها دراین منطقه به ویژه ساردیس ضرب شده است. همچنین در موزه انواع اثرهای تاریخی کوچک مانند نیم تاجه، انگشتری‌ها، جامها، دستبندهای طلایی، کاسه ها و تپچه های نقره ای و فیقورها و موگیرهای نقره ای به چشم میخورد. این آثار متعلق به دوره های ماقبل تاریخ، آرکاییک، کلاسیک یونان باستان، روم باستان و بیزانس می باشد. در موزه سالن بزرگی به نام سالن ساردیس برای نمایش اثرهای منطقه تاریخی ساردیس اختصاص یافته است. این سالن در ترکیه و دنیا از نظر علمی بسیار مشهور می باشد. (حفاریهای ساردیس از سال 1957 شروع شده است).

 در اینجا انواع اثرهای تاریخی از قرن 7 قبل از میلاد یعنی زمان شکل گیری دولت قدرتمند لیدیا تا دوره ساردیس قدیم به نمایش درآمده است که برخی از آنها عبارتند از: ظروف آشپزخانه و جامهای شراب، موزاییک کف، مجسمه های خدایان ساردیس، کلاهخود و اسلحه های به جامانده از جنگ پرسها با ساردیس ها. در سالن مجسمه های سالن موزاییکهای کبیسه، مجسمه های قهرمانان جوان، دختر جوان، آفرودیت، مجسمه های بزرگ افراد برجسته و بزرگ و گزیده داستانهای افسانه ای به نمایش گذاشته شده است. در سالن دیگری هم فسیلهای رد پای انسانهای متعلق به 2500 سال قبل از اسلام، ظروف سفالی و ریتونهای دوره عصر مفرغ، بتهای مرمری ویژه پرستش، آثار دوره میکن (پسیکتر، کیلیکس، کوزه و سلاحهای برنزی) و لحدهای سفالی و آثار باستانی کوچک کشف شده از شهر کلوزومنای به چشم میخورد.

 آثار دست نوشته موجود در موزه مانیسا تعداد زیادی از کتیبه ها و آثار دست نوشته در موزه مانیسا بهنمایش گذاشته شده است، این دست نوشته ها از توجه و علاقه ویژه مردم آن زمان به نوشتن خبر میدهند. کتیبه های به دست آمده در نتیجه تحقیقات و حفریات انجام شده در مانیسا پس از بررسی به موزه انتقال یافتند. مقاله هایی نیز در زمینه این کتیبه ها نوشته شده است. در این کتیبه ها می توان اطلاعاتی در مورد نحوه شکل گیری تاریخ فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی مردم، سند افتخار و بخشنامه های امپراتوریها و پادشاهان و سنگهای مسافت شمار مربوط به عهد رم رایافت. نمونه های از آثار هنری مردم آناتولی در بخش مدرسه دارالفنون به نمایش گذاشته شده است. در این بخش آثار دینی، نظامی و برخی از اشیای مورد استفاده مردم از دوره ساری خانلی ها، عثمانیان و جمهوریت به یادگار مانده اند.

 در بین این آثار تکنیک کنده کاری در کنار کتیبه مربوط به یوسف اوغلی فاکیح و داکی اوغلی محمد به چشم میخورد. نمونه هایی از آثار چینی آلات مردم آناتولی، پارچه های زربافت و آثار دست نوشته مربوط به قرون 18-17 در ویترینهای جداگانه ای به نمایش گذاشته شده اند. آثار انتقال یافته از موزه توپ کاپی سارای به این موزه در سال1965 از حیث نمایش زندگی کاخ نشینی حایز اهمیت است. در بین این آثار پارچه هایی که بوسه گاه مردم زیارت کننده پادشاه بودند، به همراه حوله های زربفت حمام و کاسه «سورره» که پولهای هزینه سفر حج، زره توری، کلاهخود جواهر نشان، زانوبند، سپر ساخته شده از پوست کرگدن، کمان، انگشتانه، دست بند، نمونه هایی از سلاحهای طرحدار و تفنگها و شمشیرهایی که نام صاحبشان روی آنهانقش بسته، از آثار نایاب این موزه به شمار میرود. در کنار اشیای مربوط به زندگی کاخنشین، آثار دینی و نظامی، زیور آلات روسری ها، پارچه های یمنی و تورهای د=ستباف که سمبل ذوق و استعداد زنان ترکیه هستند، آبکشها و لباسهای قدیمی دیگر نیز در انبار موزه نگهداری می شوند.

محله ساری خان بیگ، جاده مراد، پلاک 107 تلفن: 2311071(0236) فاکس: 2320062(0236) به غیر از روزهای دوشنبه همه روزه از ساعت 8 الی 17 برای بازدید عموم آزاد است.

 تیاتریا

شهر باستانی تیاتریا، در مرز بین شهرهای آک حصار و مانیسا واقع شده است. امروزه بر روی تپه های باستانی این شهر، خانه های مدرنی ساخته شده است. در نتیجه حفریات انجام شده به سال 1968 الی 1971 در مرکز این شهر مدرن که به گورستان تپه معروف است، یک ایوان ستون دار که مربوط به قرن 4-2 میلادی بود، در کنار بازمانده های یک بنای ساخته شده با نقشه آبسیدال مربوط به قرن 6-5 میلادی بود، یافت شد. ایوانهای ستون دار در عهد امپراتوری رم، در بیشتر شهرهای غرب آناتولی در برخی جاده‌ها ساخته میشدند. تاریخ ساخت کهنترینبنای مذهبی شهر (مسجد الو) به طور کامل مشخص نیست. یافتنه های معماری نشان میدهد که این بنا در دوره مسیحیت به عنوان کلیسا مورد استفاده قرار می گرفته است. و در قرن 15 تبدیل به مسجد شده است. آکروپل شهر در تپه شهر کنار بیمارستان دولتی آک حصار قرار دارد.

 فیلادلفیا

 فیلادلفیا که در قسمت مرکزی آک شهر قرار دارد در زیر بناهای تاسیس شده شهر مدفون شده است.

 فیلادلفیا در زمان امپراتوری پرگامون توسط آتالوس فیلادلفوس دوم بنا شده است. در زمان حاکمیت رم به خاطرازدیاد معابد فستیوالها بنام «آتن کوچک» خوانده می شده است. در دوره بیزانس به خاطر اهمیت فوق العاده شهر دیوار مستحکمی به دور آن کشیده شده است. در نتیجه حفاریهای انجام شده در فیلادلفیا یک معبد و یک سالن تئاتر مربوط به عهد رم باستان یافت شده است. همچنین در این حفاریها قسمت زیادی از صحن تئاتر و بخشی هم از محل تماشاگران کشف شده است. فقط قسمت اصلی معبد‏ قسمتی از بلوکهای مرمری از معبدی که طی 2 قرن ساخته شده است تا به امروز سالم مانده است. یکی از آثار تاریخی محتشم شهر نیز که فقط سه پایه اصلی آن مانده است کلیسای استژن می باشد. این کلیسا در قرن 6 میلادی ساخته شده است و در دوره های بعد مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. در نتیجه حفاریهای انجام شده بنای دیگری نیز در داخل مرزهای بیزانس پیداشده است. این بنا دارای دروازه ای به نام در شرقی است. این دروازه دارای دو برج می باشد یکی از آنها به شکل نیم دایره ودیگری هم مستطیلی شکل می باشد. در دوره امپراتوری ترکان تعطیل شده و دیگر از آنها استفاده نشده است.

 شهر آیکای

 شهر آیکای یکی از 12 شهری است که هرودت از آنها نام برده است.اینشهر در غرب ایالت مانیسا، در حومه کوههای یونت در محدوده روستای کوسه ها قرار دارد. تاریخ ساخت آن به دوره آرکئولیتیک (قرن 6 و7) برمیگردد. این شهر در دوره یونان باستان یکی از مراکز مهم بوده است. در این دوره با افزایش تعداد بناهای شهر وسعت شهر بزرگتر شده است. در دوره امپراتوری تیبروس این شهر به خاطر وقوع زلزله دچار خسارت زیادی شده بود و به دنبال آن این شهر دوباره بازسازی شده است.

 منطقه ای که شهر آیکای در آنجا قرار دارد، به نمروت قلعه معروف است، دیوارهای شهر با توجه به اراضی شهر ساخته شده است. در داخل حصار در قسمت شرقی بنای آگورا قرار دارد. در قسمت جلویی این بنا یک بالکن زیبا ساخته شده است. و دیوارهای محتشمی دور این بنای سه طبقه احداث شده است. در قسمت شمالی این بنا ساختمان bonlenterioدر جنوب استادیوم بالکن دار در غرب سالن تئاتر معبد دمیز و در شمال بقایای معبد دیگر شبیه پریپتروس وجود دارد. در 68 کیلومتری خارج شهر در بستر کجادره بقایای معبد آپولون نیز کشف شده است. حفاریادر خود شهر هنوز ادامه دارد.

 شهر باستانی ساردیس

 شهر ساردیس پایتخت امپراتوری لیدیا بوده و در قرن 6 قبل از میلاد بعد از اینکه پرسهابه حکومت آنها پایان دادند تبدیل به یکی از مراکز مهم ساتراپ (حکمرانی) شده بوده است. این شهر که در دوره رومیهاو یونان باستان هم شهر مهمی بوده است. در دوران امپراتوری بیزانس به مرکز استقرار اسقف‌ها تبدیل شده و اسم و اهمیت خود را تا به امروز محفوظ کرده است. حفاریهای ساردیس قبل از جنگ جهانی دوم آغاز شده و از سال 1958 به بعد با ملحق شدن دانشگاههای هاروارد و کرنل و با کمک موسسه علوم شرق شناسی آمریکا تا امروز بدون وقفه ادامه دارد. در این حفاریها اطلاعات جالبی از دوره های مختلف شهر به دست آمده است. معبد طلا که ماد ثروت امپراتوری لیدیا می باشد در سال 1968 در شمال پاک تولوس از زیر ماسه های رودخانه سارد بیرون آورده شد. قبرستان پادشاهان لیدیا در منطقه بین تپه در کنار تپه های باستانی واقع است. از این تپه های باستانی هرودت نام برده و آنها را بااهرام مصر مقایسه کرده است. در عهد عتیق شهرت زیادی داشته است. آکروپل شهر مثل یک تپه پرشیب و بلند است. دیوارهای شهر که تاریخ ساخت آنها به قرن 6 قبل از میلاد برمیگردد، دارای نشانه هایی از کاربرد سنگ در دوره لیدیاست. در کنار این دیوارها بقایای قلعه متعلق به دوره بیزانس وجود دارد. براساس این یافته ها این آکروپل به منظور دفاع از شهر ساخته شده است.

معبد آرتمیس

تاریخ ساخت معبد به دوره یونان باستان برمی گردد و به احتمال زیاد در یک محوطه مقدس بوده است. این معبد همانند ایون و به شکل pseudodiopteros ساخته شده است. در ابتدا به نام آرتمیس مشهور بوده است. در دوره های بعدی جلای معبد به چهار بخش تقسیم شده بوده است. در این بخشها سر مجسمه های آرتمیس،زئوس، پولیئوس و تندیسهای آنتونینوس پیوس پادشاه امپراتوری روم و همسرش فاوستینا کشف شده است. این معبد در سال 17 بعد از میلاد در اثر زلزله به شدت ویران شده و در زمان امپراتوری تیبریوس همانند نقشه قبلی دوباره ساخته شده است. در قرن 4 یک شاپل نیز به قسمت جنوب شرقی این معبد اضافه شده است.

مجموعه سالن ورزشی- حمام

 این بنا به شکل معماری بناهای امپراتوری درمرکز شهر آنتیک ساخته شده است. اتاقها و سالنهای این نوع بناها به صورت منظم و متقارن بوده و در وسط آن یک حمام وجود دارد. میدان مربعی شکل این مجموعه ورزشی محل نمایش و برگزاری مسابقات ورزشی بوده و سالنهای گنبددار آن به عنوان حمام مورد استفاده قرار میگرفته است. در قسمت بین حمام ومیدان مجموعه یک مکان دوطبقه ستون دار باحیاط مرمری وجود دارد. این بنا که احتمالا در قرن دوم میلادی ساخته در دوره های مختلف چندین بار مرمت شده است.

 کبیسه

 این کبیسه در قسمت جنوبی حیاط مربعی شکل مجموعه سالن ورزشی به شکل کلیسا در دوره امپراتوری روم بنا شده است. و دارای دو بخش ورودی ستوندار و اصلی می باشد. ظرفیت گنجاش بخض اصلی 1000 نفر می باشد و کف آن با موزاییک و دیوارهایش باسنگهای مرمری تزیین شده است.