هنرهاي سنتي كه ماده اوليه اش سنگ باشد:

بازگشت به صفحه اصلی هنر

كار تزييني و دكوراسيون سنگي در هنر تركيه جايگاه مخصوصي داشته است. اين كار هر چند در دوره هاي مختلف از هنگام شروع به بعد متناسب با متد و روش هايش با بعضي از تغييرات مواجه شده باشد از نظر كار سازندگان آن كيفيت بالاي خود را همچنان حفظ كرده است . زيباترين نمونه هاي كار سنگي را در معماري هاي دوران سلجوقي،‌ ملوك الطوايفي و عثماني در آناتولي مي توان ديد . سنگ تنها در زير بنا و نماي خارجي بكار نرفته بلكه در نماي داخلي و دكوراسيونهاي داخل خارج لوازم اصلي لوازم اصلي را تشكيل ميدهند.

زيباترين نمونه هاي كار سنگي در سردرهاي يادگاري، ديوارهاي شهر و كاخ ها، مساجد،‌ مدرسه و در صحن، درهاي اصلي، سرستونها، محل اذان در مناره ها ،‌محراب، منبر، چشمه، سبيل (مسير) حوض و فواره اينگونه ساختمانها مي توان ديد. بافندگيهاي هندسي،‌فاق ها، تزئينات نباتي،‌ برجستگيهاي كم ارتفاع و ارتفاع زياد هنرهاي نقاشي حيواني و مشابه اينها بيشترين تزيين هائي هستند كه مي توان ديد. اين تزئينات به شكلهاي مختلف در معماري بر روي آجرها بكار رفته است. همچنين اين تزئينات روي اشكال هندسي آجرهاي روشن و پررنگ بكار رفته است.

نمونه هاي بسيار زيباي اين تزئينات در ديوارهاي بيروني ساختمانهائي نظير مسجد، آرامگاه و قلعه ديده مي شود. سنگهاي مورد استفاده در ساخت محصولات هنرهاي دستي كه ماده اوليه آنها سنگ مي باشد با توجه به محلهاي مورد استفاده و روش ساخت مورد بررسي قرار مي گيرند.

كار سنگي(كار سنگي مورد استفاده در معماري،‌چشمه ها و سنگهاي قبر) كار سنگي در معماري سنتي جهت تزيين نماي بيروني و داخلي بنا جايگاه مهمي دارد. بيشترين موارد استفاده كار سنگي غير از معماري سنگهاي مزار،‌ قبر مي باشد. در كار سنگي روشهائي مانند منبت كاري، برجسته كاري، تراشيدگي انجام مي گيرد. عنصرهاي تزييني مورد استفاده، نباتي، هنرهاي زيباي هندسي و هنرهاي نقاشي خطي است. هنرهاي نقاشي حيواني كم مي باشد. هنرهاي نقاشي انساني را در آثار هنري دوران سلجوقي مي توان ديد.

كار بروي سنگ مرمر: مرمر سنگي است زيبا و شفاف كه از تغيير شكل سنگهاي آهك بدست آمده و در شاخه هاي مختلف هنر مورد استفاده قرار مي گيرد. توده مورد استفاده كه بوسيله سيم حلزوني از توده اصلي جدا شده بطور كلي توسط مته سوراخ كن كه با فشار هوا كار مي كند تكه تكه مي شود. لوحه هاي مرمر را كه بوسيله دستگاه و يا اره الماس بريده شده است با توجه به جائيكه مورد استفاده قرار مي گيرد به شكل معيني در مي آورند و سپس با سنگ اسفنج و خاك سمباده نرم كرده بوسيله قاع و فتيله پارچه اي جلا مي دهند.

كار بروي سنگهاي زينتي : اين سنگها در ساخت اشياء مورد استفاده روزمره كاربرد دارد مانند انگشتر، سنجاق سينه، تسبيح ها، چوب سيگاري، پيپ و چپق، عصا و كليه زينت آلات بانوان. كار بروي سنگ سيليكات يا كاكنزيوم طبيعي: از سنگ هاي مزبور امروزه در اسكي شهير، چپق، پيپ، نوك دهانه قليان و مشابه آن ساخته مي شود. در قديم از اين سنگ ظروف، قوطي، فنجان . مجسمه ساخته مي شده است.

كار بروي سنگ كهرباي سياه: اين سنگ يك نوع سنگ ليگنيت، برنگ سياه،‌ سفت، شفاف كه ريزه سنگهائي مثل سنگ آتش زنه دارد، قابليت شفاف شدن و تراش دادن را دارد. در قرون وسطي در ساخت تسبيح ها، صندوقهاي امانات مقدس، و ساخت مجسمه ها مورد استفاده قرار گرفته است. در قرن 19 در ساخت جواهرات از اين سنگ استفاده شده است. در تركيه در شهر اولتو از توابع استان از ارضروم از سيصد كوره و يا معدن سنگ كهربا بيرون آورده شده و بنام كهرباي ارضروم نامگذاري گرديده است. از سنگ كهربا در ساخت جا سيگاري، تسبيحو مخلوطي از طلا و نقره و كهربا، انگشتر، سنجاق سينه، گل سينه، گوشواره، انگشتر،‌ النگو و غيره مورد استفاده قرار مي گيرد.

 نمونه هائي از كار يرروي سنگها