توريسم با اهداف ديدار از غارها

تركيه نسبت به ديگر كشورهاي دنيا كشور بهشت غار محسوب مي‌شود در اين كشور حدود چهل هزار غار كوچك و بزرگ وجود دارد. غارها از نظر تشكيل شدنشان با در نظر گرفتن ژئولوژيك – ژئومورفولوژيك مهم مي‌باشند. در كشور ما بيشتر اين غارها در غرب كوههاي توروس مياني(موغلا، آنتاليا، اسپارتا، بوردور، قونيه، كارامان ايچل، و آدانا) جاي گرفته اند. طويل ترين غار تركيه به طول 16 كيلومتر در غرب درياچة بيگ شهير بنام غار پنيار اوزو و عميق‌ترين غارها در شمال آنامور در منطقة چوكور پنيار – دودني به عمق 1880 متر در دامنه كوه نامبرده قرار دارد.(F) در كشور ما تحقيقات در مورد غارها از سال 1964 از طرف انجمن تحقيقات غار (MAD) شروع شده است. سپس در سال 1973 با تشكيل كلوپ تحقيقات غار از طرف دانشگاه بوغاز ايچي به تحقيقات ادامه داده و نيز در سال 1979 با تشكيل انجمن تحقيقات ژئولوژي قسمت بزرگي از اين تحقيقات را به عهده گرفته و تا به امروز اين فعاليتها ادامه دارد.

تعداد غارهائي كه تا به امروز از طرف گروههاي تحقيق داخلي و خارجي به ثبت رسيده هشتصد عدد مي باشد.

غارهاي ازمير	غارهاي دنيزلي	غارهاي آنكارا
غارهاي كارامان	غارهاي اسكي شهير	غارهاي آنتاليا
غارهاي كاستامونو	غارهاي الازيغ	غارهاي آيدين
غارهاي كرك لار الي	غارهاي گوموش خانه	غارهاي بارتين
غارهاي قونيه	غارهاي هاتاي	غارهاي بوردور
غارهاي كوتاهيا	غارهاي اسپارتا	غارهاي بورسا
غارهاي زونگولداك	غارهاي سينوپ	غارهاي توكات
اهداف استفاده از غارها	غارهاي ايچل	غارهاي طرابوزان
		تحقيقات غارها

غارهاي آنكارا

غارهائيكه از دورة بيزانس باقي مانده اند

محل : آنكارا شهرستان گودول

اين غارها در استان آنكارا، شهرستان گودول و در كنار نهر كرمير و در منطقه اينونو مي‌باشد.

تخمين زده ميشود كه اين غارهاي تاريخي سطح زميني از دورة بيزانس باقي مانده باشد.در اين غارها كه بصورت كندن دل كوتاه ايجاد شده توسط پله هاي تعبيه شده به طبقات بالا مي‌توان رفت. اين غارها به غارهائيكه در آناتولي در منطقه اورگوپ – گوره‌مه مي‌باشد تشابه دارند. در عين حال اينجا تداعي كننده يك روستائي است كه در مركز آن يك كليسا وجود دارد. بمرور زمان رودخانه كرمير دل كوه را كنده و كوه به چند قسمت تقسيم شده كه بعضي از پله هاي روباز آن يك منظرة تاريخي را بوجود آورده است.

غارهاي آنتاليا

غار گييك باييري

محل: آنتاليا

در 26 كيلومتري آنتاليا و در روستاي گييك باييري قرار دارد. از سمت غرب آنتاليا و از كنار روستاي چاكرلار مي‌توان به روستاي نامبرده رفت. از مركز روستا تا غار با پاي پياده فقط 5 دقيقه طول مي‌كشد.

خصوصيات: طول غار جمعاً 120 متر مي‌باشد و عميق ترين نقطه آن نسبت به ورود به غار 5/6 متر است. اين غار داراي ارزش توريستي است و فعاليت ها در اين غار ادامه دارد. بطور كلي خشك است و در بعضي از اوقات از نوع غار فعال مي‌باشد.

در ماههاي تابستان تماماً خشك است ولي در فصول باراني غار پر از آب مي‌باشد. دماي غار در ماههاي تابستان خنك‌تر از هواي بيرون غار است. دماي آن در فصل پائيز با هواي بيرون برابر است.

غار كارائين:

محل: آنتاليا

اين غار در 30 كيلومتري شمال غربي آنتاليا و در 6-5 كيلومتري جاده قديمي آنتاليا- بوردور و در داخل مرزهاي روستاي ياغجا مي‌باشد.

خصوصيات: اين غار يكي از بزرگترين غارهاي طبيعي تركيه بشمار مي‌رود ارتفاعش از جلگة تراورتن 150 متر و از سطح دريا 450-430 متر بلندتر است.

اين غار در طول آغاز تاريخ بشريت و در دوران سنگي و در عصر برنز قديمي دوران نئوليتيك و كالكاليتيك مانند اعصار پروتوهيستوريك و در قرن كلاسيك محل مسكن و مأواي انسانها بوده است. نتيجة طبيعي اين موضوع اينست كه غار داراي فرهنگ بسيار طولاني است. اما بيشترين مدت اسكان آن مربوط به دوران پالئوليتيك مي‌باشد. موارد استفادة آن در دوران كلاسيك بيشتر حالت معبد پيدا كرده و در روي ديوارهاي دروني و بيروني آثاري از كتيبه و شمايل ديده ميشود. در نتيجة حفاريهائي كه در اين غار صورت گرفته آثار باستاني بيشتري پيدا گرديده كه اين آثار در موزة آنتاليا و موزة كارائين واقع در نزديكي غار مذكور به نمايش گذاشته شده است.

غار كوجائين:

محل: آنتاليا

اين غار در 45 كيلومتري شمال آنتاليا قرار دارد. به اين غار مي‌توان از جادة آنتاليا- بوردور و از طريق روستاهاي جاميلي كوي- آخرتاش رسيد.

خصوصيات: يكي از بزرگترين غارهاي با دهانه بسيار وسيع و يكپارچه است. در داخل اين غار كه داراي ستونهائي به ارتفاع 60-50 متري است در عين حال داراي يك آب انبار مي‌باشد كه از دوران روم باستان باقي مانده است. عرض دهانه ورودي اين غار 70×35 متر و از دو سالن بزرگ تشكيل شده است

غار كوناك آلتي:

محل: آنتاليا

اين غار در پارك آتاتورك و در سمت ساحلي دريا قرار دارد. از راه زميني نمي‌توان به داخل غار رفت بلكه از راه دريا مي‌توان بدانجا راه يافت.

خصوصيات: اين غار كه از نوع غارهاي افقي است جمعاً 60 متر طول دارد. به علت ارتباط با دريا «غار دريا» نيز محسوب مي‌شود. بطور كلي خشك است و قسمتي از سالن شمالي آن پر از آب است. و در بعضي از قسمتهاي سالن غربي به علت امواج دريا آب وجود دارد.

اين غار دو ورودي دارد يكي از سمت شرق و ديگري از طرف غرب . بلندي ورودي غار از سطح دريا 3 متر مي‌باشد. قسمتي از سقف شرقي به سطح دريا مي‌رسد. سالن شرقي غار تماماً بوسيله صخره پوشيده شده است. قسمتي از سالن غربي بوسيله اجسام آهكي و ستونها پوشيده شده است. مزين بودن دو اطاق كوچك واقع در سالن غربي و قرار گرفتن آن در سمت ساحل ارزش توريستي آن را افزوده است دماي غار نسبت به دماي هواي بيرون تقريباً خنك مي‌باشد.

غار كوچوك ديپ سيز:

محل: آنتاليا

در ادامة جنوب غربي تپة آلاكايا(661متر) به تپه تونك (618 متر) و در جنوب تپه قرار دارد.

خصوصيات: طول اين غار كه از نوع خشك و افقي مي باشد 74 متر و عميق‌ترين نقطه آن نسبت به وروديش 5/27 متر است. غار بعد از ورودي تنگ بطور متوسط با 25 درجه خميدگي به سمت شمال غربي ادامه مي‌يابد. هرچه بسمت آخر غار پيش برويد اجسام آهكي و ستونهاي عمودي بيشتر مي‌شود. اين غار هميشه خشك است چون كه آب در سقف آن قرار دارد. هوايش نسبت به هواي بيرون خنك مي باشد زماني كه دماي هوا در بيرون 20 درجه سانتي گراد است در آخر غار 17 درجه است.

غار پاپاز كاياسي:

محل: آنتاليا

در كنار پله هاي قسمت عقبي باغچة كلوپ شهر آنتاليا كه منتهي به ساحل است قرار دارد.

خصوصيات : همانطوريكه ذكر شد جنب وسط پله هاي منتهي به دريا و به ارتفاع 20 متري از دريا قرار دارد. طول اين غار 149 متر است. در داخل غار هيچ آبي وجود ندارد. توسعه غار متوقف شده است. كف غار بخاطر افتادن سنگ و اجسام آهكي و غيره از سقف آن ناهموار، داراي پستي و بلندي و در بعضي جاها بسيار تنگ شده است. در داخل غار جريان هوا هم وجود ندارد.

غار پاپاز كاياسي تماماً در جهت شمال – جنوب در طول يك شيار تشكيل شده است. تراورتنهاي آنتاليا بطور متوسط به ضخامت 300-250 متر و تماماً كوواترنر بوده احتمالاً متعلق به دوران پله ايستوسن مي‌باشد. ارتفاع اين غار 40 مي‌باشد.

غار يركوپرو:

محل: آنتاليا

خصوصيات : طول اين غار 110 متر مي‌باشد عميق‌ترين نقطه آن نسبت به وروديش 27 متر مي‌باشد. بخاطر ارتباط آن با دريا ميتوان به آن «غار دريا» نيز اطلاق كرد. غار خشك است قسمتي از سالن مرتبط با دريا بوسيله آب دريا پوشيده شده است. دماي غار نسبت به هواي بيرون آن خنك مي‌باشد.

در داخل غار تراورتنهاي آنتاليا وجود دارد و در جهت شرق به غرب در ابتدا طول آن 150 متر است و طوري تشكيل شده كه قسمت سقف آن ريزش كرده است.بخاطر بزرگ بودن اين غار تصميم گرفته شده كه داخل آن به كافه تريا، گازينو و يا رستوران تبديل شود.

غار آلتين بشيك:

محل: آنتاليا، آكسكي

اين غار در شرق روستاي اورونلو از توابع شهرستان آكسكي و بر روي تپة غربي درة عميق ماناوگات قرار دارد. از روستا تا غار با پاي پياده تقريباً يك ساعت طول مي‌كشد. (F)

خصوصيات : طول اين غار 2500 متر و عميق ترين نقطه آن نسبت به ورودي به غار 110 متر مي باشد. اين غار افقي و قسمتي از آن فعال است. بخاطر اينكه بمرور زمان قسمت زيرين و مياني اين غار فعال شده حتي در فصول خشك هم گودالهاي پر از آب در آن ديده مي شود و اما قسمت بالائي آن خشك است هواي غار خيلي رطوبي است و دماي متوسط آن در حدود 18-16 درجه سانتي گراد است. در داخل غار بقاياي حيواني ديده نشده است.

اين غار يكي از زيباترين غارهاي تركيه محسوب مي‌شود. قرار گرفتن جنگلهاي كاج در اطراف آن منظرة زيبايي را تشكيل داده است. غار در منتهي اليه خروجي بسيار طويل و بزرگ سيستم زيرزميني قرار دارد. اين سيستم بزرگ كه آبهاي قزل اووا، كامبوس و سوبوجه را بطرف خود مي‌مكد در غار آلتين بشيك- دودن سويو خاتمه مي يابد. بدينصورت اين سيستم آبي زيرزميني به طول بيش از صد كيلومتر يكي از طويلترين سيستم karst دنياست.

در سطح بالائي اين غار كه آكتيويتة خود را تماماً از دست داده صخره هاي بزرگ جلب توجه مي‌كنند. دويست متر اول از ورودي غار سطح پاييني غار را تشكيل ميدهد و اين قسمت بطور دائم در زير آب قرار دارد. در خاتمة سطح ريزش يك خروجي 40 متري وجود دارد. اين خروجي و ديوارهاي آن را تراورتنهاي بزرگ سفيد پوشانيده است. و همين قسمت زيباترين بخش غار مي‌باشد.

غار گورلييك:

محل: آنتاليا، شهرستان آكسكي

در كنار روستاي Eynir polyesi و در شمال غربي آن و در 12 كيلومتري شهرستان آيدين كنت قرار دارد. بعد از عبور از روستاي باش لار در سمت راست جاده كه فاصلة آن تا جاده 600-500 متر است قرار دارد. اما قرار گرفتن صخره‌هاي بزرگ بر سر راه، رسيدن به اين غار را مشكل كرده است.

خصوصيات : براي ورود به غار در وحلة اول از يك ورودي 25 متري بوسيله پله ها بطرف پائين اسكان پذير است. خصوصاً در فصل بهار به علت جمع شدن آب و قرار داشتن سنگهاي آهكي تيز و برنده در سطح غار پيشروي به كندي و با خطر همراه است. اما در ماه مرداد آبها كم شده تبديل به حوضچه هاي كوچك شد و اسكان پيشروي آسانتر مي‌شود.

غار كوجادودن:

محل: آنتاليا- شهرستان آكسكي

اين غار در جنوب غربي polyesin آكسكي قرار دارد. جادة پاتيكا كه از 4 كيلومتري آكسكي – بوجاك كشلا جدا مي‌شود از كنار اين غار مي‌گذرد.

خصوصيات : اين غار در بعضي جاها بطور افقي ولي كلاً بصورت عمودي تشكيل يافته و با پله هائيكه وجود دارد تا عمق 155 متري ادامه دارد.

اين غار در حوزة آبهاي سطحي آكسكي بر روي شكاف بزرگي كه پوشيده از سنگهاي آهكي است تشكيل شده است. در داخل آن حوضهاي پر از آب وجود دارد.

غار اوروچ دودني:

محل: آنتاليا- شهرستان آكسكي

غار آلتين بشيك – دودن سويو در مسير آبهاي روان زيرزميني قرار دارد.

خصوصيات : طول غار 52 متر است و بوسيلة دره اي كه از قسمت زيرين غار مي‌گذرد مانع سقوط اين غار شده است.

غار ديم (Dim):

محل: آنتاليا- شهرستان آلانيا

در منطقه روستاي كوزكايا و در شرق شهرستان الانيا و در غرب كوه جبيراليس (1691 متر) قرار دارد. در قسمت جلوئي غار ديم و 250 متر پائين تر از آن جاي پيك نيك جالبي وجود دارد كه پوشيده از درختان چنار و تپه هاي داراي درختان سرو و كاج است كه درة ديم نام دارد. از دو مسير مي‌توان به اين غار رفت يعني هم از مسر درة ديم و هم از مسير روستاي يايلالي با پاي پياده. از مسير روستاي يايلالي و از دامنه كوه جبيراليس از كنار كانال آب بصورت پياده در مدت 50 دقيقه ميتوان به اين غار رسيد.

خصوصيات : طول غار 357 متر از نوع غارهاي افقي و خشك مي‌باشد. فقط در قسمت آخر غار آب ساكن بصورت حوض وجود دارد.

غار ديم يكي از زيباترين غارهاي تركيه مي‌باشد به علت داشتن جاي پيك نيك و مناظر زيباي جنگلي براي توريست ها بسيار مناسب است. از طرف مردمان منطقه بخاطر اينكه اين غار قبل از تاريخ و بعد از آن مورد استفاده و اسكان مردم قرار گرفته نام غار گاووريني به آن نهاده اند.

غار بل ديبي (Beldibi)

محل: آنتاليا

اين غار در 40 كيلومتري جاده ساحلي آنتاليا- كمر و كنار خروجي تونل چام داغ قرار گرفته و در اصل يك

 پناهگاه زير صخره است و در منطقه روستائي قرار دارد.

خصوصيات : غاري است بصورت پناهگاه در قسمت ساحلي و به ارتفاع 25 متر از ساحل قرار دارد. اين غار بمرور زمان بوسيله تخريبات طبيعي مثل سيلهاي باران و باد و غيره تقريباً تخريب شده است. بر اثر حفاريهاي انجام شده سنگهاي چخماغ مربوط به دورة پالئولتيك و فرولوتيك بدست آمده است. هم چنين در ديوارة زيرين پناهگاه نقاشيهاي انسان بزكوهي، آهو جلب توجه مي‌كند. توريستهاي بومي و خارجي هميشه مي‌توانند از اين غار ديدار داشته باشند.

غار بويوك ديپ سيز(Buyuk Dipsiz):

محل: آنتاليا

اين غار در غرب بندر آنتاليا در 3 كيلومتري تپة تونك و جنوب تپة آلاكايا (661 متر ) قرار دارد.

خصوصيات : طول غار 40 متر و عمق آن نسبت به ورودي به غار 29 متر است. اين غار خشك مي باشد و دمايش نسبت به هواي بيرون خنك است. در آبان ماه زمانيكه دماي بيرون 20 است دماي غار 17 مي‌باشد. اين غار كه پوشيده از سنگهاي آهكي است مربوط به دورانهاي كرتاسه مي‌باشد. اين غار بعد از ورودي تنگ بطور متوسط با يك خميدگي 25 درجه اي بسمت شمال ادامه مي‌يابد.

غار داملاتاش:

محل: آنتاليا- شهرستان آلانيا

در داخل شهر آلانيا و در ساحل دريا قرار دارد و تا مركز شهر 3 كيلومتر فاصله دارد.

خصوصيات : اين غار كه طول آن 30 كيلومتر است از نوع غار افقي و خشك مي‌باشد. در زميني به مساحت 200 مترمربع قرار دارد. داراي منظرة بي‌نظير و به ارتفاع 15 متر است.

اين غار بخاطر داشتن گاز دي‌اكسيدكربن، رطوبت بالا، دماي پايين و راديوآكتيو براي بيماران آسمي بسيار مفيد مي‌باشد. بدين جهت بيشتر ديداركنندگان اين غار را بيماران آسمي تشكيل ميدهند. تخمين زده مي‌شود كه 15 الي 20 هزار سال پيش از اسلام بوجود آمده باشد.

غار دريا:

محل: آنتاليا

اين غار در ساحل غربي آنتاليا در داخل پارك آتاتورك واقع در بين ساحل دريا و جاده كونيا آلتي قرار دارد.

خصوصيات : طول غار 124 متر و عميق‌ترين نقطه آن نسبت به ورودي به غار 65/35 متر است از نوع غارهاي عمودي است. بخاطر اينكه طرف جنوبي آن در داخل دريا قرار دارد به آن «غار دريا» نيز گفته مي‌شود. غار خشك و فعاليت و توسعة آن متوقف شده است.

بخشي از غار كه در داخل درياست بوسيله آب كم نمك پوشيده شده است. از ديواره هاي غار آب شيرين از شيارها بر روي آب نمكدار مي‌ريزد و با آن مخلوط مي‌شود. در 40 متري غرب ورودي اصلي غار ورودي ديگري قرار دارد. اين غار داراي شياري است كه طول آن يك متر و عرض آن نيم متر مي‌باشد. هواي آن در ماههاي تابستان نسبت به هواي بيرون خنك‌تر است.

غارچيمن ايچي:

محل: آنتاليا- شهرستان آلانيا

اين غار در شرق الانيا و جنوب كوه جبيراليس در نزديكي روستاي شيخ لر قرار دارد. جاده اي به طول 15 كيلومتر از مسير راه قونيه – قاضي پاشا جدا شده و بروستاي شيخ لر مي رسد از اين روستا با پاي پياده مي‌توان تا غار مزبور رسيد. در نزديكي غار آثار تاريخي بجا مانده از روم باستان بچشم مي‌خورد.

خصوصيات : طول غار 10 متر است غير از يك خروجي عمودي تماماً افقي است بعلت اينكه ضخامت سنگهاي آهكي داخل غار كم و در مساحت محدودي قرار دارد بصورت هيدرولوژيك تماماً خشك است. هواي غار نسبت به هواي بيرون آن خنك‌تر است دماي متوسط آن بين 20- 17 مي‌باشد.

اين غار از اطاق هاي كوچك‌ مرتبط به هم و از دو طبقه تشكيل شده است. اين غار كه از آغاز تشكيل آن در سمت شرق، شمال شرق- غرب و جنوب غرب بصورت يك جاي خالي بوده بمرور زمان بوسيله ستونهاي تراورتن به اطاقك هاي كوچك تقسيم شده است. در قسمت نخست چندين اطاقك دارد و تماماً افقي است.

بين طبقه اول و دوم 57 متر فاصله دارد. اين منطقه كه نسبت به ورودي آن10+ متر در بالا قرار دارد از دو اطاق بزرگ تشكيل شده است. اين غار از نظر تراورتن بسيار غني است. اين ستونها كه اطاقها را تشكيل داده‌اند جاي زيادي را اشغال كرده اند. هم چنين ديوارهاي كناري مزين به تراورتنهاي نازك پرده اي مي باشد.

به علت دارا بودن سنگواره و زيبائي و آثار تاريخي در كنار آن يك غار جالب توجه مي‌باشد. چنين استنباط مي‌گردد كه اين غار در دوره هاي تاريخي مورد استفاده قرار گرفته است. بر اثر تحقيقاتي كه در اين غار انجام گرفته هنوز سند يا نوشته اي پيدا نشده است و هم چنين هنوز اين غار براي ديدار توريستها باز نشده است.

غار ماحروم چالي:

محل: آنتاليا- شهرستان ماناوگات

اين غار در شمال شرقي شهرستان ماناوگات در قسمت شرق روستاي گبه جك و در پايين محلة ماحروم چالي قرار دارد. با هر وسيلة نقليه‌اي ميتوان به اين غار رسيد.

خصوصيات : طول غار 157 متر و عميق‌ترين نقطه آن نسبت به ورود به آن 36 متر است.اين غار نيمه افقي و نيمه فعال است. فقط در فصول باراني آب در غار جريان پيدا مي‌كند.در ماههاي تابستان دماي غار 18-16 است.

ژئولوژي – ژئومورفولوژي: اين غار بوسيلة اتصالي كه بين فرماسيون ماحمودلار و جبيرايس بوجود آمده تشكيل شده است. اين غار در داخل سنگهاي آهكي دولوميتيك و روي طبقة ميكاشيت و متناسب با تماس هر دو طبقه به سمت جنوب 15 درجه فرو مي‌رود.

غار پي نير دليگي (Peynirdeligi):

محل : آنتاليا، شهرستان كمر

در منطقه ييلاقي گدلمه قرار دارد. از شهرستان كمر آنتاليا جاده اي وجود دارد كه با هر نوع وسيلة نقليه اي به ييلاق گدلمه مي‌توان رفت. از مركز روستا تا غار 4 دقيقه راه است. در 65 كيلومتري شمال غار ديوار و آثار باقي مانده از دوران بيزانس وجود دارد.

خصوصيات : طول غار 74 متر و عميق ترين نقطه آن 19 متر مي‌باشد. خشك و از نوع غارهاي عمودي است.

بخش بزرگي از غار خشك است. فقط در آخر غار و در عميق ترين نقطه اش حوضچة كوچكي پر از آب وجود دارد. دماي غار در پائيز 17 است. به علت اينكه ورودي غار بزرگ مي‌باشد دماي آن در ارتباط با هواي بيرون متغير است.

در داخل غار ستونهائي بوجود آمده است. زيبائيها طبيعي اطراف غار و محلهاي تاريخي واقع در آن منطقه زيبايي خاصي به آن بخشيده است.

غار تيلكي لر:

محل: آنتاليا: شهرستان ماناوگات و در منطقه سد اويماپينار قرار دارد.

خصوصيات : بصورت افقي توسعه پيدا كرده يك غار فعال است طول آن 7 كيلومتر در ماههاي بهار سطح آب غار بيشتر مي شود.

غار بر اثر تحقيقات در مورد غار و سد پيدا شده است. بخاطر اينكه در داخل كونگلومرا توسعه يافته اين موضوع به غار يك ارزش علمي داده است.

غار آصلانلي:

محل: آنتاليا، شهرستان ماناوگات

براي رفتن به غار اصلانلي كه در منطقه ييلاقي روستاي كرازلي قرار دارد در 3 كيلومتري جاده كرازلي – كوش آداسي و در منطقه دره بوغازي بايد از وسيله نقليه پيدا شويد و با پاي پياده در مدت نيم ساعت مي‌توان به غار رسيد.

خصوصيات : طول غار 110 متر مي‌باشد بخشي از غار افقي و بخشي ديگر عمودي است. غار خشك است. دمايش در آبانماه 18 مي‌باشد.

اين غار در داخل سنگهاي مرمري دوران مززوئيك و بر روي يك شكاف عميق زمين بوجود آمده است. غار بعد از 6 متر رفتن به پائين آن در يك سمت شرق – غرب در طول يك شكاف بزرگ زمين و 26 درجه به سمت شرق انحنا پيدا مي‌كند. بعد از 40 متر عرض آن بيشتر مي‌شود و سقف آن يك منظرة منحني شكل بخود مي‌گيرد. سقف سالن از گل پوشيده شده و نيز پوشيده از صخره‌اي است كه به داخل آن ريزش كرده است.

در ستونهاي ديوارها تراورتنهاي پرچم تشكيل شده است شكل يك ستون آويزان بخاطر تشابهش به يك شير به اين اسم نامگذاري شده است.

«غارهاي آيدين»

غار كاراجا:

محل: آيدين، شهرستان كوش آداسي

خصوصيات : يك غار غيرفعال مي‌باشد. و بخاطر همين علت آب جاري در آن جريان ندارد. فقط چكه هاي آب از شيارها بر روي كف غار مي‌ريزد و در داخل غار حوضچه‌هاي كوچك از سنگهاي تراورتن وجود دارد. در داخل غار حركت جريان هوا مطرح نيست و رطوبت داخل غار نسبت به بخشهاي ورودي آن بيشتر خود را نمايان مي‌سازد.

غار سيرت لانيني (Sirtlanini)

محل: آيدين، شهرستان كاراجاسو:

اين غار در شهرستان كاراجاسو بين روستاهاي يوكاري چاماراسي و نارگديك قرار دارد از هر دو روستا مي‌توان به غار رفت. با پاي پياده از روستاي نارگديك در مدت 25-20 دقيقه مي‌توان به غار رسيد. از غار نزديك خرابه هاي مشهور (Afrodisias) مي‌باشد.

خصوصيات : طول غار 348 متر(سالن اصلي 147 متر) و عميق ترين نقطه آن 32 متر مي‌باشد. يك غار افقي و خشك است.

غار از يك ورودي تنگ شروع مي‌شود بعد از طي 5-4 متر به محل اصلي غار مي‌رسيد.سالنها مرتبط به هم تشكيل شده و ستونهاي اصلي آنها را به 6-5 قسمت تقسيم مي‌كند.اطاقهاي مرتبط به سالن با ستونها مزين است. در زماني كه هواي بيرون 28 و رطوبت نسبي آن 44 درصد باشد دماي غار 17 و مقدار رطوبت آن نيز 85% مي‌باشد.

غارهاي بارتين

غارگورجواولوك (Gurcuoluk)

محل: بارتين، شهرستان آماسرا:

اين غار در 32 كيلومتري بارتين و در محله اوواجيك روستاي كاراكاچاك قرار دارد. در مسير راه چاكراز – بوزكوي و بعد از عبور از محلة كوناك لار روستاي كاراكاچاك در مسير اوواجيك به سمت جنوب كه در بعضي از قسمتها در مسير جنگلي و از كوره راههائي به طول 4-3 كيلومتر با پاي پياده مي‌توان به غار رسيد.

خصوصيات : اين غار كه به شكل مثلث مي‌باشد بعد از ورودي اصلي داراي يك اطاق مياني به ارتفاع 3-2 متر به طول 5-4 متر و به عرض 4-3 متر و در اطراف آن تقريباً 20-15 اطاق وجود دارد. اولين اطاق به ابعاد 7×6 متر با آويزه هاي رنگارنگ مزين است. در شمال و شمال شرق اين قسمت باز هم اطاقهاي كوچك و بزرگ با آويزه هاي رنگارنگ مزين است.از يكي از اين اطاقها مي‌توان به قسمتهاي بالا رفت و از دريچة باريكي كه فقط يك نفر مي‌تواند از آن خارج شود مي‌توان به خارج غار راه پيدا كرد.

دماي داخل غار خيلي پايين است. در هنگام ديدار از درون غار بخوبي مي‌توان وجود گاز دي‌اكسيد كربن را احساس كرد و اين موضوع شايد كمي مشكلاتي بوجود آورد. اين غار با داشتن اين خصوصيات براي بيماران آسمي بسيار مفيد مي‌باشد.

غارهاي استان بوردور

غار اين سويو (insuyu)

محل: بوردور

اين غار در 13 كيلومتري جاده بوردور- آنتاليا و در 900 متري شرق اين جاده در روستاي مانديرا قرار دارد.

خصوصيات : طول غار 597 متر و از نوع افقي و خشك مي‌باشد. از آنجائيكه به سهولت مي‌توان به اين غار دسترسي پيدا كرد. يكي از غارهاي تركيه است كه توريستهاي بسياري از آن ديدن مي‌كنند.

با توجه به طرز تشكيل آويزه ها كه از سنگ آهكها بطور مختلفي بوجود آمده تخمين زده مي شود كه اين غار هزاران سال قبل بوجود آمده است. در داخل غار ناهمواري و پستي بلنديهاي بسياري به دهليزها راه دارند. هم چنين در داخل غار 9 تالاب كوچك و بزرگ وجود دارد. (F)

در داخل غار هواي خنك و تميزي جريان دارد. بخشي از آبهاي غار براي بيماريهاي ديابت و معده مفيد مي‌باشد. در كنار غار يك مهمان پذير ساخته شده است.

غارهاي بورسا

غار آيواايني (ayvaini)

محل: بورسا

اين غار در روستاي آيوا از توابع استان بورسا قرار دارد.

خصوصيات : غير از قسمت ورودي، يك غار افقي است. اين غار دو ورودي دارد. كه از يك ورودي وارد و از ورودي ديگر خارج مي‌شويد. در كنار ورودي غار محلي است كه 17 متر به طرف پائين راه دارد. حوض و يا تالاب زيادي در اين غار وجود دارد. در ماههاي بهار عليرغم اينكه سطح آب بالا مي‌آيد اما در اين غار عمق آب كم است و به آساني مي‌توان از آن عبور كرد. (F)

غار اويلات (oylat)

محل: بورسا، شهرستان اينه گول- روستاي حيلميه

اين غار در مسير جاده بورسا- آنكارا و 17 كيلومتري آب گرم اويلات و يك كيلومتري روستاي حيلميه قرار دارد.

خصوصيات : طول غار 665 متر و از دو بخش اصلي تشكيل شده است. بخش اول كه ورودي بسيار تنگ دارد از ورودي تا محل نشست ادامه دارد. داخل آن اشكال ديگ شكل و حوضها ديده ميشود. بخش دوم از يك سالن بزرگ تشكيل شده داراي صخره‌ها، ستونها و آويزه هاي بزرگي را در خود جاي داده است.

دما در جلوي غار رطوبت 47%، دماي ورودي 19 رطوبت 55% در سالن تنگ دما 17 رطوبت 78 درصد و در سالنهاي نشست كرده دما 14 و رطوبت 90 درصد مي‌باشد.

غارهاي دنيزلي

غاركاكليك (kaklik)

محل: دنیزلی

اين غار در مسير جادة دنيزلي – آفيون – آنكارا، در 30 كيلومتري مركز استان دنيزلي در 45 كيلومتري پاموك قلعه كه از طرف سازمان فرهنگي يونسكو به ثبت رسيده در گذرگاه راه فرودگاه بين المللي چارداك در روستاي كاك ليك از توابع شهرستان هوناز قرار دارد.

خصوصيات : اين غار كه در نتيجة نشست يك درة بزرگ زيرزميني بوجود آمده فوق العاده جالب و جذاب مي‌باشد. در داخل غار كه بشكل گودال درآمده مجموعه‌اي از ستونهاي تراورتن موجود است. اين تراورتنها كه به شكل تراورتن هاي پاموك كاله مي‌باشد در نتيجة ريزش آبهاي چشمة حيدربابا به صورت آبشار به غار تشكيل يافته اند. توسعة اين تراورتن ها كه بصورت پلكاني از چندين حوض بوجود آمده اند ادامه دارد. هم چنين جريان آب كه به شكل آبشارهاي بسيار كوچك از ديوارهاي شمالي غار جريان دارد در بعضي جاها تراورتن هاي ديواري تشكيل داده اند. ورودي اين غار بزرگ و عريض است به همين جهت اشعة آفتاب به قسمت بزرگي از غار مي‌تابد. به همين دليل در ديوارهاي غار جلبك ها و نيلوفرهاي كوچك روئيده اند.اين رنگهاي مختلف كه در غار بوسيلة اين گياهان و نور آفتاب تشكيل ميشود جلوه و منظرة زيبائي در غار بوجود آورده اند.

اين غار مزين به آويزه هاي سنگي و آهكي است كه از نظر زيبائي بي‌نظير است. در داخل غار بمقدار زيادي آب گرم معدني وجود دارد. اين آب كه براق، بي رنگ و با بوي گوگرد همراه است براي بسياري از امراض پوستي مفيد مي‌باشد.

غارهاي اسكي شهير

غار ساري كايا

محل: استان اسكي شهي، شهرستان ميحاليج چيك، روستاي يالين كايا جادة بويودوز- ساسا- يالين كايا از جادة اسكي شهير- ميحاليج چيك جدا شده به روستاي يالين كايا مي‌رسد. به اين غار از مسير روستاي يالين كايا و درة عميق و باريك و پرپيچ و خم دميا در مدت يك ساعت با پاي پياده مي‌توان رسيد.

خصوصيات : طول غار 591 متر و داراي دو ورودي است و از سه طبقه مرتبط به هم تشكيل يافته است. سقف غار از شن و ماسه و پاره سنگ پوشيده شده طبقة زيرين داراي رطوبت زياد و داراي سنگهاي آهكي به شكل آويزان مي‌باشد . حوضهائي از جنس سنگهاي آهكي برنگهاي سياه و قهوه‌اي است. طبقات بالا به شكل فسيل مي‌باشد از نظر سنگهاي آهكي غني نيست.

هواي غار سرد و رطوبي است طبقة بالا با دماي 13 درجه سانتي‌گراد و رطوبت 80 درصد ولي دماي طبقة پائين 10 درجه و با رطوبت 90 درصد مي‌باشد.اين غار در دوره هاي تاريخي و (prehistoric) از طرف انسانها مورد استفاده قرار گرفته است زيرا كه در اين غار بقاياي سنگ چخماغ، سراميك، آجر و استخوانهاي انسان پيدا شده است.

غار يلين اوستو (yelinustu)

محل: اسكي شهير، شهرستان گون يوزو منطقة كايا كنت

اين غار در جنوب شرقي كوههاي سيوري حصار كه بين رودخانه گون يوزو ساكاريا و سيوري حصار مي باشد قرار دارد. از جادة آنكارا- اسكي شهير و يا آنكارا- پولاتلي به منطقه كاياكنت مي‌توان رفت. اين غار در نزديكي منطقة كاياكنت قرار دارد.

خصوصيات : طول غار 420 متر است. عميق ترين نقطه آن 90 متر مي باشد اين غار از دو قسمت تشكيل شده از سمت راست ورودي از محل باريكي عبور كرده به بخش ديگري مي‌توان رفت. داخل سالن پوشيده از صخره هاي بزرگ با سنگهاي آهكي است. از اين سالن با همان خصوصيات به دو سالن ديگر مي‌توان عبور كرد.

اين غار غير از فصل باران در تمام سال خشك است. در دوران قديم اين آبها را در آب انبارها و حوضهاي ساخته شده نگه ميداشته‌اند دماي داخل غار بطور متوسط 20 و رطوبت آن نيز 70 درصد است.

اين غار نيز مثل غار يليني مورد استفاده انسانهاي اوليه قرار گرفته بطوريكه اشكال و بقاياي ديگر مؤيد اين مسئله مي‌باشد.

غار يليني (yelini):

محل : اسكي شهير، شهرستان گون يوزو منطقة كاياكنت:

اين غار در جنوب غار يلين اوستو و در جنوب شرقي كوههاي سيوري حصار كه در امتداد رود ساكاريا و منطقه گون يوزست قرار دارد. به اين غار از طريق جادة آنكارا- اسكي شهير و يا آنكارا- پولاتلي- يوناك مي‌توان رسيد.

خصوصيات : طول غار 271 متر و عميق ترين نقطه آن 26 متر است. اين غار كه بوسيله صخره هائي از سنگ آهك به چند سالن و اطاق تقسيم شده پوشيده از زيباترين سنگهاي آويزان است. بطور كلي از نقطه ورودي به سمت آخر غار دما كمتر و رطوبت بيشتر مي‌شود. دماي ورودي 5/25 و رطوبت آن 45 درصد است. دماي سالن آخري 1/16 و رطوبت آن نيز 5/79 درصد است.

خصوصيات اين غار شبيه غار يلين اوستو مي‌باشد بطوريكه اين غار در دورانهاي بسياري مورد استفاده انسانها قرار گرفته است و اشكال و بقاياي آثار موجود در آن مؤيد اين موضوع است. در جلوي غار تپه اي قرار دارد كه در اين تپه سنگ چخماغ تراشه، تبر و نوك نيزه پيدا شده است. در خاكهاي ورودي آلات مختلف از جمله استخوان، قطعات ظروف گلي پيدا شده است. در سالن غار نيز حوضهائي به عمق 2 متر و آب انبار ساخته شده از آجر ديده مي‌شود.

غارهاي الازيغ

غار بوزولوك:

محل: الازیغ

اين غار واقع در الازيغ در 12 كيلومتري اين شهر و در شمال شرقي منطقة تاريخي هاربوت قرار گرفته است و در كنار تپه مشرف به درياچة سد كبان قرار دارد.

خصوصيات : اين غار به دليل بافت ژئومورفولوژيك آن و شرايط سير كولاسيون هوا در ماههاي تابستان بصورت استلاگتيت توليد يخ مي‌كند و برعكس اين مسئله در زمستان يخ تشكيل نشده و هواي آن گرم مي‌شود. مردمان منطقه مفيد بودن يخ تشكيل شده در غار را براي بعضي بيماريها اظهار ميدارند. احتمالاً طرز تشكيل اين غار به اين صورت بوده است كه در منطقه نشست بسيار بزرگي رخ داده و صخره هاي اطراف رويهم انباشته شده اند كه موجب بوجود آمدن اين غار شده است. اطراف غار براي درختكاري و تفرجگاه بسيار مناسب مي‌باشد.

تاريخ تشكيل غار مزبور احتمالاً قديمي تر از تاريخ هارپوت مي باشد.

غارهاي گوموش خانه

غار كاراجاي گوموش خانه

شهر گوموش خانه در مسير جادة ابريشم و در مسير راه چين – طرابوزان قرار دارد كه محل اتصال تاريخ با طبيعت و افسانه با حقيقت است. بخاطر داشتن معادن نقره نام گوموش خانه را بخود گرفته است.اين شهر از دورانهاي ما قبل تاريخ مركز قومي بوده است و 3000 سال قبل از ميلاد تأسيس شده است.

اين شهر در منطقه شرق درياي سياه و مسافت آن تا دريا حدود يكصد كيلومتر است. در شرق گوموش خانه شهرستان بايبورد در غرب آن شهر گيره سون و در شمال آن شهر طرابوزان قرار دارد و از جنوب توسط استان ارزينجان محدود شده است. دو منطقه شهر گوموش خانه از سطح دريا 1153 متر ارتفاع دارد. در دو طرف رودخانة هامشيت در امتداد و مسير يك دره قرار گرفته است. مساحت استان گوموش خانه 6437 كيلومتر مربع است و داراي 6 شهرستان مي‌باشد. از نظر معادن بخصوص معدن طلا و نقره بسيار غني است.

گوموش خانه با داشتن غار، مراكز اسكي، ييلاقات، آبشارها، محل دفنيه، منطقه‌اي فوق العاده بكر و پتانسيل مناسبي براي توريسم بشمار مي‌رود.

غار كاراجا: عليرغم اينكه اين غار از طرف مردم منطقه شناخته شده است از نظر علمي تحقيقاتي كه در سال 1990-1983 توسط يك مهندس زمين شناس انجام گرفته براي ديدار توريست مناسب تشخيص داده شده است.

در رابطه با فعاليتهاي علمي مربوط به غار كاراجا پروفسور رمزي ديلك و اكيپ تحت امرا و از دانشگاه فني قره دنيز فعاليت گسترده اي را انجام داده اند.نتيجة اين تحقيقات علمي، موضوع به ادارة كل توريسم اطلاع و بعد از ثبت آن در سال 1996 در خدمت توريسم قرار گرفته است.

محل كشف و راه رسيدن به آن:

همانطوريكه ميدانيد غارها محل زندگي و اسكان انسانهاي اوليه بوده اند. بدينجهت نظر محققين را بخود جلب نموده اند. در كنار آن كشف اين غار و زيبائيهاي طبيعي آن كه در غارها مخفي بوده اند براي انسانها آرامش خاطر و سعادت به ارمغان آورده است. هم چنين غارها باعث ايجاد ورزش و بوجود آمدن يك رشته تحقيقاتي علمي به عنوان (Speleoloji) نيز گرديده اند. غارا نامبرده در 17 كيلومتري مركز شهر و در محدوده مرزهاي روستاي جبلي قرار دارد و ارتفاع آن تا سطح دريا 1550 متر مي‌باشد. اين غار در مسير راه طرابوزان – گوموش خانه قرار گرفته و از راه اصلي 4/12 كيلومتر فاصله دارد. اين راه آسفالت و با اتوبوس به راحتي مي‌توان به آنجا رسيد. در محل غار تأسيسات خدماتي براي رفع احتياجات توريستها مثل قهوه خانه، استراحتگاه – مغازه و غير وجود دارد.(F)

خصوصيات (Stratigrafik-Litolojik)

در منطقة بين گوموش خانه – تورول فرماسيونهاي (ueskretase) در سطح وسيعي پراكنده اند اينها بطور كلي از مواد مذاب آتشفشاني مثل (andezitik) و (bazaltik) تشكيل شده اند. مجموع ضخامت اين موادها حدود 1000 متر مي‌باشد كه در داخل آن در بعضي جاها سنگهاي آهك و بقاياي ديگر مواد به ضخامت 200-100 متر جلب توجه مي‌كنند.غار كاراجا نيز از اين سري و سكانها محدود شده در بين و شيارهاي عميق آهكي جاي گرفته است.

طرز تشكيل:

غار كاراجا از نظر سنگهاي آهكي بسيار غني است. اين سنگها رنگها و اشكال مختلفي دارند آويزه و ستونهاي داخل غار ، تزئينات ارگ مانند ديوارها، اشكال پرچم و ستونهاي سنگي، گلها و مرجانهاي غار، گوشهاي فيل، حوضهاي تراورتن پله هاي تراورتن همة اينها روي برجستگيهاي حوضها تشكيل يافته اند. در غار سنگهاي آهكي بسيار زياد است. خصوصاً در بخش آخري غار عمق حوضها به يك متر مي‌رسد.

غار مزبور با داشتن اين همه اشكال، سنگها، خصوصيات ، مواد زيرزميني و غيره انسانها را مسحور مي‌كند.وجود تراورتن ‌هاي رنگارنگ از سفيد تا آبي. و مواد معدي حل شده در آب مثل آهن و منيزيم جالب توجه مي‌باشد.

شكل غار: اين غار از نوع غارهاي افقي است از چهار سالن جداگانه ولي مرتبط به هم به شكل لوزي تشكيل شده است. دو تا از اين سالنها بوسيله ستونهاي سنگي به دو بخش تقسيم شده و بدينصورت تعداد سالنها به 6 رسيده است. ارتفاع ورودي غار به اندازه قد يك انسان است و وقتي كه در غار پيش مي‌روي شكل هرم گونه آن را مي‌بيني.طول غار 150 متر است ارتفاع آن نيز 18 متر است. مساحت داخلي غار نيز 1500 مترمربع مي‌باشد.

وجود آب در غار: آب در غار كاراجا جريان ندارد ولي هنوز هم چكه هاي آب از شيارهاي آن موجب تشكيل سنگهاي آهكي مي‌گردد. هم چنين در داخل غار حوضهاي تراورتن و چند تالاب كوچك ديده مي‌شود. بدين جهت وجود اين آبها در سالنهاي شماره 3 و4 بسيار است.

هواي غار: در داخل غار حركت هواي مشخصي مطرح نيست. بدين جهت نسبت رطوبت در ورودي كگم و هرچه بطرف داخل پيش ميروي رطوبت هم بيشتر مي‌شود. در اين مورد اندازه گيريهاي بعمل آمده نشان ميدهد كه نسبت رطوبت در ورودي 65 درصد، در سالن شمارة يك 70 درصد و در سالن شمارة2 75 درصد است. هواي داخل غار در فصل تابستان نسبت به بيرون خنك‌تر ولي در زمستان مقداري بيشتر است. غار با داشتن اين خصوصيات نقش يك كولر كوچك را ايفا مي‌كند.

نتيجه: غار نمونه هاي زيبايي سنگ هاي آهكي را دارد.كسانيكه يك بار اين غار را ديده اند مايلند كه باز هم آن را ببينند. زيبائي و جذابيت آن در حدي است كه مي‌تواند در ليست ميراث فرهنگي يونسكو به ثبت برسد.

بدين علت توريسم گوموش خانه نقش يك مولد متحرك را دارد. از نظر توريسم تندرستي اين غار براي بيماريهاي تنفسي و آسم و مانند آن مفيد است. غار كاراجا در سال 1996 براي خدمات رساني به توريسم افتتاح شده و تا بحال بيش از نيم ميليون توريست داخلي و خارجي از آن بازديد كرده اند.

ديدار از غار كاراجا براي مردم، حقيقتاً حال و هواي ديگري دارد و اين ديدار سير و صفائي ديگر است.

غارهاي هاتاي

غار ساري سكي:

محل: هاتاي

براي رسيدن به اين غار از مسير جادة ساري سكي به روستاي آزگانلي و منطقه دوت لو و از آنجا هم به منطقه كورشونلو بايد رفت. از اين مكان از راه جنگلي و كوره راه به منطقة اينجل جلب با پاي پياده مي‌توان رفت. ارتفاع غار از اين نقطه 30 متر است.

خصوصيات : ارتفاعش از سطح دريا 1300 متر است. محل زيبائي است با مناظر (panoramic). بعلت اينكه خفاش بسياري در غار وجود دارد اين غار از طرف مردم منطقه غار پرندگان نيز ناميده مي‌شود.

ورودي غار بسيار تنگ است. هنوز در داخل غار هيچگونه فعاليت علمي نشده است آويزه هاي آهكي بسياري دارد.

غارهاي اسپارتا

غار زندان:

محل: اسپارتا، شهرستان آكسو

اين غار در 2 كيلومتري شمال شرق شهرستان آكسو و در مسير رودخانه آكسو قرار دارد.

جاده اي كه از كناره رودخانه عبور مي‌كند و به ييلاقات مي‌رود از روبروي غار زندان مي‌گذرد با اتوبوس و يا با هر نوع وسيلة نقلية ديگر مي‌توان به اين غار رسيد.(F)

خصوصيات : منطقه اي كه غار مزبور در آن قرار دارد چند درياچه و يا تالاب وجود دارد طول اين غار 760 متر است. اين غار از نوع غارهاي افقي و نيمه فعال مي باشد. اين غار از زمان روم باستان باقي مانده و مورد استفاده قرار گرفته است.

غار اينونو:

محل: اسپارتا، بخش ايردير

اين غار در 5/1 كيلومتري جنوب روستاي ساري ادريس و در شمال تپة اينونو قرار دارد با تراكتور از روستا مي‌توان به غار رفت.

خصوصيات : طول اين غار 227 متر است. غار از نوع افقي و خشك مي‌باشد در فصل باران در بعضي از قسمتهاي غار آب جمع مي‌شود ولي بطور كلي خشك است. دماي داخل غار 16 و رطوبت هواي آن نيز 82 درصد مي‌باشد.

غار اينونو روي تپه اينونو مثل عرقچين نشسته است سنگهاي آهكي مربوط به دوران ژور كراتاسه در جهت هاي مختلف بصورت شكسته در داخل غار ديده مي‌شود. در زير اين سنگهاي آهكي طبقة مخلوطي از گل رس و آهك مربوط به دوران Triyas در جاي جاي آن ديده مي‌شود . و غار بوسيله داشتن اين خصوصيات به طرف عمق زمين پيشرفت نكرده است.

غار اينونو از يك ورودي تنگ و بطور افقي تشكيل يافته و بعد از ورودي داراي يك سالن بزرگ است در اين سالن طبقه ضخيم خاك و در داخل خاك مقدار زيادي اسكلت و استخوان وجود دارد. از اين جا معلوم ميشود كه غار براي اسكان و يا قبرستان مورد استفاده قرار گرفته است. عليرغم اينكه بخش زيادي از سالن خالي است ولي در بعضي قسمتها ستونهائي ديده مي‌شود.

همانطوريكه مردم منطقه مي‌دانند نزديك ورودي غار استخوانها و اسكلتهاي زيادي در زير خاك پيدا شده است. در اين موضوع هنوز تحقيقاتي انجام نگرفته است.

غار كوز (Kuz):

محل: اسپارتا، بخش سوت جولر:

اين غار در نزديكي تپه آسار واقع در جنوب غربي روستاي كسمه در تپة عمودي شكل گودال كوپروچاي قرار دارد. از روستاي مزبور بوسيله تراكتور و يا وسيلة نقليه ديگر كشاورزي مي‌توان به غار رسيد. از طرف ديگر با پاي پياده از گذرگاه تنگة باريك و پرپيچ گودال كه غار در 750-700 متري آن قرار دارد. در مدت نيم ساعت تا پاي غار رفت فقط اين مسير نزول به پايين خيلي سخت و خطرناك است.

خصوصيات : طول غار 224 متر و عميق ترين نقطه آن 5/17 متر است هواي غار گرم و نيمه خشك است. در و روي تنگ غار و بخش كناري آن كمي باد مي‌وزد.

در بخش مياني و انتهايي آن به عرض 16-2 متر و ارتفاع متغير بين يك الي 16 متر از هر نوع ستون به شكل زيبايي با حوضهائي از جنس سنگ آهك غار را پوشانده است.

در قسمت انتهايي سالن اصلي تلي از شن و ماسه وجود دارد. اين قسمتها در عميق‌ترين نقطة غار جاي دارند. هم چنين آخرين نقطه قسمت مياني از تل شن و ماسه 10+ متر بالاتر است.

بخش سايه مانند آن 300-250 متر از جريان آب بالاتر است. اين غار يك غار فسيلي است. بدين جهت در فصول باراني غير از بخشهائي كه از سقف و يا ديواره‌ها آب چكه مي‌كند تمامي بخشهاي ديگر خشك است. اين آبها در آخرين قسمت سالن اصلي چاله هاي آب را بوجود آورده اند.

غار آيي ايني (Ayiini):

محل: اسپارتا، شهرستان يال واچ:

اين غار در 15 كيلومتري شمال شرقي يال واچ در دامنة جنوبي كوههاي سلطان در بخش بالايي درة نازيللي قرار دارد. به اين غاركه 30-20متر از كف دره بالاتر است هم از قصبة اوزگوني و هم از راه آسفالتة يا لواچ مي‌توان رفت.

خصوصيات : طول غار 407 متر و بطور افقي تشكيل يافته و يك غار افقي است.
داراي هوايي رطوبي و سرد است. بافت ترك خوردة غار و دو طبقه بودن آن باعث در جريان بودن هوا در داخل غار شده است.

بقاياي حيواني مشخص در غار ديده نشده است اما در بعضي از قسمتهاي آن خفاشها زندگي مي‌كنند.

اين غار هم به سبب زيبائي اطراف آن و هم به علت وجود سنگهاي آهكي مختلف و داشتن آب انبارها براي ديدار توريستها از اين غار فوق العاده مناسب است. خصوصاً ديدن اين آب انبارها در غارهاي ديگر ممكن نيست. هم چنين بودن ديوارهاي حفاظتي در بعضي از بخشهاي اين غار آن را جذاب‌تر نموده است.

غار پينارگوزو (Pinargoezue)

محل: اسپارتا- شهرستان يني شار بادملي

اين غار در 11 كيلومتري شهرستان مذكور قرار دارد.

خصوصيات : قبلاً تا 6 كيلومتري اين غار پيشروي شده بود اما در سال 1991 تا 12 كيلومتري آن يعني تا انتهاي غار پيش رفته اند. طويلترين غار تركيه است. به علت وجود سيفون ها تراورتن ها و آبشارها گردش در آن بسيار سخت است. تحقيقات در اين غار هنوز ادامه دارد.

غارهاي ازمير

غار اينكايا (inkaya):

محل: ازمير

به اين غار كه در غرب روستاي يلكي از توابع بخش مركزي ازمير و در تپه شرقي كوجاداغ قرار دارد از روستاي مزبور تا نزديكي غار بوسيله تراكتور و يا وسيله ديگر كشاورزي مي‌توان رفت و سپس با پاي پياده در مدت 20 دقيقه مي‌توان به غار رسيد.

خصوصيات : طول غار 222 متر و عميق ترين نقطة آن 30 متر مي‌باشد. بطور كلي افقي است اما در بعضي از بخشها بصورت عمودي و خشك مي‌باشد. دماي غار در مهرماه در سالن 18 و در بخش انتهاي 22 درجة سانتي گراد مي‌باشد.

از آثار سفالين باقي مانده در غار مشخص ميشود كه از اين غار براي اسكان استفاده شده است.

ژئولوژي-ژئومورفولوژي: از سنگهاي آهكي داخل آن معلوم مي‌شود كه در دوران كرتاسه تشكيل شده است. غار بعد از ورودي عمودي به پايين بشكل يك سالن وسيع تشكيل يافته . عرض سالن 20-20 متر ارتفاع آن بطور متوسط 5 متر است. سقف پوشيده از خاك است. بوسيله گذرگاه كنار سالن به اطاقك هاي مزين راه دارد. سالن بسمت جنوب بعد از گذر از يك دالان ادامه دارد. از انتهاي دالان از طريق يك چاه 7 متري به انتهاي غار مي‌توان به پائين غار رفت.

غار كوروداغ:

محل: ازمير، شهرستان سلچوك

اين غار در منطقة كوروداغ شهرستان سلچوك قرار دارد.

خصوصيات : طول غار 42 متر و عميق ترين نقطه آن 22 متر از نوع غارهاي افقي و خشك است. هواي غار نسبت به بيرون آن خنك‌تر است.

غار از مرمرهاي مربوط به دوران مزوزوئيك تشكيل شده ورودي غار تنگ مي‌باشد. بعد از ورودي وسيعتر شده و عرض آن به بيست متر مي‌رسد و طول آن نيز 42-41 متر مي‌باشد ارتفاع كف آن بطور متوسط 5-3 متر است. سقف آن در قسمت شمالي از صخره و تراورتن ها پوشيده شده است. ستونهاي استلاگتيت و استلاگميت در جاهاي خالي غار ديده مي‌شود.

در زمانهاي قديم از طرف انسانها به عنوان اسكان مورد استفاده قرار گرفته است. بدين جهت حفاريهائي در غار صورت گرفته است. از نظر طبيعي و باستاني داراي غناي بيشتري است از اين نظر براي توريستها مناسب و ديدني است ولي تاكنون بر روي توريسم باز نشده است.

غارهاي كارامان

غار هيشلاييك

محل: كارامان – شهرستان آيرانجي

خصوصيات : از يك دريچة عمودي به طول 26 متر به طرف پائين رفته تا به نهر زيرزميني مي‌رسيد. غار بعد از مدتي از جريان سطحي ناپديد مي‌گردد. هنوز اين مسئله ادامه دارد.

غار مانازان

محل: کارامان

اين غار در محدودة روستاي تاش كالة كارامان قرار دارد.

خصوصيات : يكي از اولين صومعه هاي موجود بر روي زمين است. محلي است بسيار جالب و داراي صخره هاي كنده‌كاري شده، چندين تونلف دالان و صدها اتاقك و از سه طبقه تشكيل شده است. در غار مانازان ورود از يك طبقه به طبقات ديگر بوسيله پله هائيكه نظيرش ديده نشده است انجام مي‌گيرد. نظير اين غار در تركيه وجود ندارد.

غار مراس پوليس:

محل: شهرستان ارمنك

خصوصيات : اين غار داراي دو در ورودي است. زير قلعة ارمنك قرار دارد. نهر زيرزميني موجود در غار آب آشاميدني شهر و قصبه هاي اطراف را تأمين مي‌نمايد. هم چنين ترانس هيدروالكتريك كه مدتها برق شهر و روستاهاي تابعه را تأمين ميكرده از اين آب استفاده مي‌شده است. اين غار يكي از سه غار بزرگ دنياست و اين موضوع از طرف كارشناسان خارجي به ثبت رسيده است.

غارهاي كاستامونو

غار ايلگاريني

محل: كاستامونو، شهرستان پينارباشي

خصوصيات : غار از دو قسمت تشكيل شده است. يك غار زنده است. حركتهاي استلاگتيت و استلاگميت ادامه دارد. اين غار محل عبادتگاه بوده و قبرستاني در آنجا ديده شده است.(F)

و از طرف وزارت جنگلداري تركيه به همراه برنامه توسعه سازمان ملل و فائو، استان كاستامونو، درة عميق و پرپيچ و خم وارلا، غار ايلگاريني و مناطق اطراف به عنوان منطقة پروژة نمونه انتخاب شده است. غار مربوطه از طرف فائو از نظر بزرگي چهارمين غار در مقياس طبيعي دنيا تعريف شده است.

غار سارپونالينجا

محل: كاستامونو، شهرستان كره

اين غار در محلة سارپونالينجا واقع در روستاي شنليك از توابع دوره كاني در نزديكي شهرستان كره واقع شده است. به اين غار مي‌توان از راه جنگلي كره – سارپونالينجا رسيد.

خصوصيات : اين غار تماماً از نوع غارهاي افقي و فعال است. طول آن 662 متر اين غار آبهاي جمع شده در منطقة سارپونالينجا را بوسيله زه كشي انتقال ميدهد. آبهاي داخل غار بوسيلة شيارها از بين صخره ها عبور كرده و بوسيلة يك سيفون كوچك 5/3 متري به شكل منبع و سرچشمه خالي مي‌گردد. اين غار از نظر تشكيل آن زياد غني نيست . قسمت خروجي آن بطور طبيعي بسيار زيباست. ورودي غار به سبب پوشيده شدن از علفهاي سبز براي كمپ بسيار مناسب و آسان است. وجود مزارع نعناع كه تا سيفون ادامه دارد يك زيبائي خاصي به غار بخشيده است.

غار كوي لوچ

محل: كاستامونوف شهرستان شن پازار

اين غار موجود در شهرستان شن‌پازار با رودخانه شهري بان 3 كيلومتر و با رودخانة دوره كاني 4 كيلومتر فاصله دارد.

خصوصيات : به اين غار داغلي كويلوجا هم گفته مي‌شود. ورودي غار از ورودي عميق ترين نقطة غار چوكورپينار دودني تركيه هم (1190- متر) گشادتر مي‌باشد.در ورودي غار دو نهر جريان دارد كه آبهاي اين دو نهر بهم مي‌پيوندند و اين رود احتمالاً در 45-40 متري دوباره با غار پيوند مي‌خورند. در داخل غار حدود صدمتري آن يك آبشار تشكيل شده است در سمت آبشار حركت هوا احساس مي‌شود. دماي هوا بين 20-10 متغير است.

غارهاي كرك لار الي (kırklareli)

سيستم غار دوپ نيا

محل: كرك لارالي ، شهرستان دميركوي

اين غار در محدودة روستاي سارپ دره از توابع شهرستان دميركوي استان كرك لارالي قرار گرفته است. و در 6-5 كيلومتري جنوب غربي روستا واقع شده است.

خصوصيات : اين غار داراي سه ورودي است. سيستم زيرزميني دارد و طول آن 3200 متر است. از ورودي تا هزار متر آن را آب فرا گرفته است. آبي كه از غار بيرون مي‌آيد دره رزوه را كه بين مرز بلغارستان – تركيه قرار دارد را تشكيل ميدهد. اولين ورودي غار دوپ نيسا دولين نام دارد. دومي غار خشك است كه از دو راه جداگانه شروع مي‌شود. يكي از اينها 456 متر و ديگري 363 متر است. سومي غار قيز نام دارد كه با 60 درجه خميدگي شروع مي‌شود. ديوارهاي مياني غار فسيلي است. سيستم اصلي فعال است در داخل آن سالني به قطر 60×150 وجود دارد.

غار ينه سو:

محل: اين غار در شهرستان ويزه و روستاي بال كايا قرار دارد.

خصوصيات : اين غار سومين غار منطقه تراكيا مي‌باشد. داخل غار و منظرة آن بسيار زيباست. از هر نوع سنگ، آويزه و رشته هاي ماكاروني شكل پوشيده شده است . روي حوض و يا تالاب هاي موجود در آن داراي ريشه هاي منگوله دار است كه به سمت سقف متمايل گشته اند و اين مسئله زيبائي خاصي به آن بخشيده است.

غار دوموز دره

محل: روستاي بال كايا از توابع شهرستان ويزه

خصوصيات : نماي داخل غار دو موز دره از ستونها و ديواره هاي سنگي زيبا و از سالن بسيار وسيع و مرتفع تشكيل شده است.

غار كييي كوي

محل: در شهرستان ويزه و در 2 كيلومتري جنوب كييي كوي قرار دارد.

خصوصيات : اين غار داراي پيچ و خمهاي زيادي است و در جاي جاي آن سنگهاي رسوبي وجود دارد اين غار براي ديدار توريست بسيار مناسب و جالب توجه است.

غار كاپتانين

محل: شهرستان ويزه و در 200 متري جنوب غار كييي كوي قرار دارد.

خصوصيات : از نظر سنگهاي رسوبي غني است.

غارهاي قونيه (Konya)

غار بالاتيني

محل: قونيه، شهرستان بيك شهير (Beysehir)

اين غار بين روستاي چامليك از توابع بيك شهير و محدودة شهرستان دره بوجاك قرار دارد جاده ايكه از 45 كيلومتري قونيه – بيك شهير و اوزوملو- ماناوگات جدا مي‌گردد و از مسير چامليك و يا دره بوجاك مي‌گذرد و از طريق جاده آسفالته بطرف غار مزبور مي‌رود. غار مزبور به روستاي چامليك 5 كيلومتر و به روستاي دره بوجاك 6 كيلومتر فاصله دارد. اين غار در 3 كيلومتري غارهاي كروكيني و سولوئين قرار دارد. (F)

خصوصيات : طول غار 1830 متر و داراي 2 ورودي است. از نزديكي ورودي اول نهري به طول 2 كيلومتر در جريان است آب اين نهر به دره عميقي مي‌ريزد.

غار بالاتيني از دو سطح متفاوت روي هم تشكيل شده است. طبقة بالايي فسيلي است و پوشيده از گل رس مي‌باشد و داراي مجسمه هاي كوچكي است كه از طرف مردماني كه آنجا را بازديد كرده اند ساخته شده است و سالن اصلي كه طبقة پائيني است داراي آب است و در زماني كه آب كمي دارد مي‌توان از آن عبور كرد. يكي از طبقات داراي سه عدد ديگ جادوئي به عمق 5 متر آب دارد. تراورتن ها، اطاق مجسمه و ديگها منظرة زيبائي را بوجود آورده اند.

غار كوروكيني

محل: قونيه – شهرستان بيگ شهير

از مسير جادة آسفالته روستاي چامليك از توابع بيگ شهير و از 500 متري جنوب غربي روستاي مزبور مي‌توان به غار رسيد.

خصوصيات : طول غار جمعاً 1250 متر است از داخل غار دره اوزون سو مي‌گذرد آبي كه از غار به بيرون جريان دارد به دره دگيرمن سپس وارد غار دگير منيني مي‌ريزد غار تماماً فعال است. قايق هاي كوچك مي‌تواند در درون آب عبور و مرور كنند و داراي صخره هاي بزرگ مي‌باشد. ماههاي تابستان و پائيز براي ديدار از اين غار فصول مناسبي مي باشد. در فصل بهار به علت وفور آب و فعال بودن آبشارها و سيفون ها ديدار از غار ميتواند خطرناك باشد.

غار بويوك دودن

محل: قونيه – شهرستان دره بوجاك

اين غار بعد از جاده قونيه – بيگ شهير- دره بوجاك در مسير ايبرادي – دره بوجاك و در 18 كيلومتري اين جاده و در ساحل غربي منطقه كمپوس قرار دارد.

خصوصيات : دشت كمبوس به طول 15 كيلومتر و به عرض يك كيلومتر در ماههاي بهار به علت ذوب شدن برفها بخصوص از طريق دره اوزون سو آبهاي جمع شده از طريق آبهاي جاري زيرزميني ديگري جريان پيدا مي‌كند. آبي كه به زمين نفوذ مي‌كند و به آبهاي جاري زيرزميني ملحق مي‌شود از غا آلتين بشيك دودن سويو عبور كرده به رودخانة ماناوگات مي‌ريزد. اين مسئله يكي از خصوصيات توريستي بودن غار مي‌باشد. هم چنين اين مسئله از نظر (speleolojik) نيز مهم است. اين كانال زيرزميني كه بطول 714 متر مي‌باشد. حوض يا تالابهاي زيادي را بوجود آورده است.

سيستم غارتيناز تپه

محل: قونيه، شهرستان سيدي شهري

سيستم غارتيناز تپه در 35 كيلومتري جنوب غربي سيدي شهري و در روستاي كچيلي قرار دارد.

اين غار در 5 كيلومتري غرب معدن مورتاش بوكسيد واقع شده است و جادة سيدي شهري- ماناوگات از كنار اين غار مي‌گذرد.

خصوصيات : سيستم غار در بين سنگهاي آهكي دوران كرتاسه و از سه سطح رويهم تشكيل شده است. طبقة فوقاني كه 100 متر طول دارد كاملاً فسيلي شده است.

سطح مياني بطول 1015 متر نيز نيمه فعال است. در فصول باراني آب فراواني در اين طبقه جمع شده و يا سيفون به انتها مي‌رسد. طبقة زيرين روي يك شكاف عميق تشكيل شده و فعال است. و شبيه خصوصيات غار دودن مي باشد. در فصول باراني آبها در اين سطح جمع مي‌شوند. سپس اين آبها در سمت جنوب شرقي از غار خشك گوورجينليك عبور كرده و همراه آبهاي زيرزميني كنار درياچة سوغلا خارج مي‌شوند. طول اين بخش فعال كه تا به امروز تحقيقاتي روي آن انجام شده 527 متر است. فقط طول اصلي آن هنوز مشخص نشده است. سيفونها و تالابهاي عميق و تنگ كار تحقيقاتي را مشكل كرده است.

غارهاي كوتاهيا

غار فريگ و اديسي

محل: كوتاهيا

اين غار در 55 كيلومتري كوتاهيا در تلاقي محدودة جغرافيائي استانهاي كوتاهيا، آفيون و اسكي شهير در محله اينلي جه روستاي اوواجيك كه آخرين روستاي كوتاهيا مي‌باشد قرار دارد .

خصوصيات : در سطح وسيعي از درة فريگ روي صخره هاي بزرگ بوسيله كنده كاري شده با اهداف پناهگاه و اسكان و قبرستان به تعدادي زياد تشكيل گرديده است.

در بخش اول در داخل صخره ها دو كليسا ديده مي‌شود. ديوارهاي اين كليساها كه تك كليسا و جفت كليسا نام دارند نقاشيهائي ديده مي‌شود. هم چنين نوشته هائي از رنگ ريشه در آن به چشم مي‌خورد. هم چنين آثار هنري و علامات صليب در آنها نمايان است. اين غار در سنه هاي 600-500 قبل از ميلاد ابتدا از طرف فريگ ها و سپس از جانب بيزانس ها مورد استفاده قرار گرفته است.

قلعة دليك تاش نيز كه در دو بخش مورد بررسي قرار گرفته از طرف فريگ ها و بيزانس ها مورد استفاده قرار گرفته است. صخره ها با اهداف اسكان و پناهگاه كنده كاري شده اند. در اينجا يك كليساي بزرگ ديده مي‌شود. اطاق هاي زيادي كه بوسيلة دهليزها بهم مرتبط شده اند نيز ديده مي شود.

قسمت فوقاني هم به شكل ديوار قلعه كنده كاري شده اند. قسمت سوم كه قلعة پنته سر ناميده مي‌شود يك قلعه ديگري است. اينجا هم با اهداف دفاعي كنده كاري شده قبرها و غارهاي زيادي ديده مي‌شود. اين دره پوشيده از درختان جنگلي است و زيبايي خاصي دارد.

غارهاي ايچل

غار يالان دنيا

محل: ايچل

اين غار در مسير راه آنامور- سيليفكه در 13 كيلومتري راه گلنار در يك كيلومتري محله سله در شمال غربي تپه يالان دنيا قرار گرفته است.

خصوصيات : قسمتي از غار از نوع افقي و بخشي ديگر آن از نوع عمودي است. داخل غار بسيار زيبا و داراي ستونهائي است. مرجان غار هم به وفور ديده مي‌شود. در سالن بزرگي كه در ورودي غار مي‌باشد بطور متفرقه قطعه هاي سراميك يافت شده است.

اين غار دو ورودي دارد. فاصلة ورودي ها با يكديگر صدمتر است. يكي از وروديها روي يك پوشش گنبدي شكل به ابعاد 6×8 متر مثل يك پنجرة بزرگ تشكيل يافته است. ارتفاع پايين غار تا ورودي آن 17 متر است كه با پله هاي مخصوصي انجام مي‌گيرد.رفتن به پايين بطور مستقيم از روي سكوئي به صخامت 30 متر انجام مي‌گيرد.

شيب سكو تقريباً 40 درجه است. سالن واقع در اين قسمت 92 متر طول 67 متر عرض دارد. بعد از اينكه 10 متر بطرف بالا مي‌رويد به يك سالن كوچك مي رسيد. اين سالن يا عمق چاهي به ارتفاع 30 متر ادامه دارد.

غار جنت اوبروك

محل: ايچل

اين غار در فاصله 63 كيلومتري ايچل و 22 كيلومتري جنوب غربي شهرستان سيليفكه قرار دارد. از طريق راه آسفالته 1800 متري روستاي نارلي كويو در مسير جادة ساحلي اوبروك – ايچل – سيليفكه مي‌توان به اين غار رسيد.

خصوصيات : اين گودال كه در نتيجه حركتهاي مختلف ژئولوژيك وآب سائيدگيهاي زيرزميني بوجود آمده يكي از تشكل طبيعي جالب توجه در شهرستان ايچل مي باشد.

در ميان سنگهاي آهكي متعلق به دوران ميوسن در نتيجة سائيدگي كف يك درة زير زميني تشكيل يافته است. قطر آن به ابعاد تقريبي 125×275 متر و عميق ترين نقطه آن 135 متر است. غار جنت اوبروك متمايل به سمت جنوب بحالت يك چاه است كه در نقطه انتهايي به شكل يك غار درآمده است. در اين قسمت سطح آبهاي زيرزميني عميق است اما اين آبها در فصل تابستان خشك مي‌شوند.

گودالهاي بهشت و جهنم در نتيجة نشست قسمت فوقاني سيستم غار زيرزميني و به شكل دو دريچه بوجود آمده است. به اين گودال بوسيله كوره راه پلكاني باقي مانده از دوران روم باستان مي‌توان رفت. در نوك غربي گودال بقاياي كليسائي باقي مانده از بيزانس موجود است.

غار جهنم اوبروك

محل: ايچل

اين غار در فاصله 63 كيلومتري جنوب غربي ايچل قرار گرفته . فاصله آن تا شهرستان سيليفكه 22 كيلومتر و در فاصله 75 متري شرق جنت اوبروك واقع شده است.

خصوصيات : در بين سنگ هاي آهكي متعلق به دوران ميونس در نتيجه نشست دره اي زيرزميني بوجود آمده است. اين غار به ابعاد 75×50 متر به شكل بيضي است.

نسبت به گودال جنت تنگ و عمود است. در نتيجه نشست كف دره زير گودال آجر و پاره سنگهائي جمع شده است كه از غرب به شرق تقريباً با شيب 30 درجه به پائين حركت كرده است.

گودالهاي بهشت و جهنم با نشست طبقه فوقاني همان سيستم غار زيرزميني بصورت دو دريچه بوجود آمده اند.

غار نارلي كويو

محل: ايچل

به طريق جاده منشعب از راه آسفالته روستاي نارلي كويو در مسير ايچل- سيليفكه مي‌توان به اين غار رسيد.

خصوصيات : اين غار در بين سنگهاي آهك دورة ميوسن تشكيل شده در 300 متري غرب غار بهشت قرار دارد دهانة ورودي آن 160 متر از سطح دريا بلندتر است.

در بعضي از جاهاي غار گودالهاي بيست متري وجود دارد. كه بعد از يك ورودي تنگ در مسير شرق به غرب داراي سالنهاي وسيعي است. در اين سالنها پايه وستونهاي بسياري جاي دارد. در بيرون غار پاركينگ و محل نگهباني ساخته شده و اين غار در سال 1987 در خدمت توريسم قرار گرفته است.

غارهاي سينوپ

غار اين آلتي

محل: سينوپ، شهر آيانجيك

اين غار در استان سينوپ در كنار روستاي اين آلتي در 35 كيلومتري شهر آيانجيك قرار دارد. راه غار خاكي ولي چشم انداز بسيار زيبائي دارد. مسافت بين روستاي اين آلتي و غار حدوداً 450-400 متر است ولي شيب تندي دارد.

خصوصيات : دهانه ورودي به غار اين آلتي وسيع و از يك بلندي شروع مي شود و تا 400-350 متر ادامه دارد. عرض غار 6-3 متر ارتفاع آن 25-5 متر و به شكل يك تونل بزرگ است. در قسمت اول بطول 400-350 متر از نظر تشكيل آن داراي ديوارهائي با تراورتن و با آويزه هاي بزرگ و كوچك است. مجموعه طول غار 700 متر است ولي بعد از 400 متر داراي آب و باتلاقي است.

غارهاي توكات

غار كوندوز

محل: توكات، شهر آرتوو

اين غار در منطقه يشيل يورت، فاصله اش تا مركز شهر 4 كيلومتر و تا جاده اصلي 1500 متر و به ارتفاع 300 متر از جاده مزبور در محدوده روستاي كوندوز قرار دارد.

خصوصيات : ورودي غار كروي شكل و داخل غار پوشيده از سنگ خاك است. گفته ميشود كه در قديم به عنوان ضرابخانه از آن استفاده شده است. هنوز اطلاعات و تحقيقات كافي روي غار انجام نشده است.

غار ايندره(باللي جا)

محل: توكات شهر بازار

اين غار واقع در 6 كيلومتري جنوب شرقي روستاي باللي جا از توابع شهر بازار قرار دارد.

خصوصيات : غار باللي جا از 7 طبقه تشكيل شده است. دو طبقه آن در قسمت فوقاني وروديف يك قسمت آن هم سطح با ورودي و چهار طبقه آن در قسمت تحتاني ورودي است. اين طبقات يكي از ديگري زيباتر است يعني همه طبقات زيبائي خاصي دارند. در تمام طبقات آب جمع شده و از قسمت فوقاني چكه هاي آب مي‌ريزد حوض و حوضچه هاي خشك و طبيعي در آنها ديده مي‌شود. عليرغم اينكه در تمام طبقات آب وجود ندارد اما گلي و لجن فراوان دارد. اين مسئله ورود و خروج به غار را مشكلتر كرده است . بخوبي احساس مي شود كه در داخل غار تنفس به راحتي انجام مي‌گيرد. (F)

دهانه ورودي غار در سمت شرق – غرب بطرف پايين ادامه دارد. 50-45 متر بعد از ورودي يك سالن وسيع قرار دارد. در اينجا آثار باقي مانده از قرون تاريخي، نشاندهندة آنست كه از اين محل به عنوان اسكان استفاده شده است.

از اينجا به بعد غار بين شمال و شمال شرق از يك گذرگاه 30-25 متري ادامه دارد. بر روي گذرگاه در سمت راست و چپ اطاقهائي وجود دارد سپس يك سالن بزرگ ديگري قرار دارد. در اين سالن ستونهائي و چاله هاي آب وجود دارد. غار، از اين قسمت به بعد به سمت شمال و شمال غرب داراي دو طبقة متفاوت است. فاصلة طبقه اول اين قسمت تا ورودي غار 150 متر است.

طبقه دوم 10 به سمت پايين به شكل يك سالن بزرگ است. در اين قسمت ستونهائي وجود دارد. از آخر طبقه دوم به سمت پائين به طبقه سوم راه دارد.

ستونهاي كم تخريب شده در طبقات سوم و چهارم به اندازه اي زيباست كه انسان را مسحور مي‌كند. كمترين فاصله از ورود غار تا آخر طبقه چهارم در حدود 350 متر است در طبقه پنجم يك جاي وسيع پر از آب قرار دارد.

غارهاي طرابوزان

غار چال كوي

محل: طرازبوزان شهر دوزكوي

اين غار در منطقه چال كوي از توابع دوزكوي واقع شده است.

خصوصيات : ارتفاع ورودي غار به اندازة طول يك انسان است. بعد از اولين قسمت كه 150 متر طول دارد آويزه ها نمايان است. طول غار زياد است ولي تاكنون طول حقيقي آن مشخص نشده است. در داخل غار يك نهري واقع شده است. غار در بعضي قسمتها تنگ و در ديگر قسمتها وسيع است. در قسمت فوقاني غار روي تپة مشرف بر اطراف قلعه اي ساخته شده است.

غار آكارسوكويو

محل: طرابوزان شهر ماچكا

اين غار در محدودة روستاي آكارسوكويو در شهر ماچكا قرار دارد.

خصوصيات : يك غار بزرگ است. از آثار باقي مانده در داخل غار معلوم ميشود كه از طرف انسانها مورد استفاده قرار گرفته است. گفته مي شود كه در داخل غار 72 اطاق وجود دارد. در درون غار به اندازة زياد آويزه آب موجود است. هنوز تحقيقات كافي روي اين غار انجام نشده است.

غارهاي زونگولداك

غار گوك گول:

محل: استان زونگولداك

اين غار در مسير جاده زونگولداك – آنكارا و 4 كيلومتري زونگولداك و در منطقه اوزولمز قرار دارد. آبي كه از غار به بيرون تراوش مي‌كند به درة اوزولمز مي‌ريزد.

خصوصيات : ورودي غار وسيع و بلند است از يك ورودي فسيلي بزرگ و از درون صخره ها به داخل غار مي‌توان وارد شد. بعد از ورود و بعد از طي 250 متر به يك سيفون مي‌رسيد. عليرغم اينكه طول سيفون 10 متر مي‌باشد خصوصاً در آخر تابستان آبها خشك شده و براحتي مي‌تواني درون غار راه بروي. بعد از عبور از سيفون به دره زيرزميني مي‌رسيد. در سطح زمين در بعضي از قسمتها آب گل آلود زرد رنگ كه منبع و سرچشمة آنها سيلابهاست بچشم مي‌خورد. بعد از اين قسمت غار فوق العاده غني و زيباست و در جهت جريان آب به صورت دو شاخه ادامه دارد. اين غار كه خطوط قوسي شكل فراوان دارد بطول 3200 متر مي‌باشد. از نهر و چاله هاي آب بخوبي مي‌توان عبور كرد ولي در فصول باراني فشار آني آب زياد است. بعلت اين خطر ماههاي تابستان و پائيز براي ديدار غار مناسب است.

غار قزل الما:

محل: زونگولداك

اين غار واقع در استان مزبور در منطقة گليك و روستاي آي ايچي و در سمت روستاي قزن الما قرار دارد. با هر وسيله نقليه اي مي‌توان به اين غار رسيد.

خصوصيات : آبهاي درة ايدين و دره آي از دهانة چاه عميق زيرزميني فعال به درون زمين نفوذ مي‌كند. به داخل غار از ورودي فسيلي كه در بلندائي به ابعاد
10×30 متر است مي‌توان رفت. بعد از طي حدود يكصد متر به آب مي‌رسيد. غار همراه با آب بطور افقي امتداد دارد. بعد از صد متر اول فاصله‌اي به طول 400 متر را بايد بطور درازكش ادامه داد. در آخر اين قسمت يك سيفون 10 متري وجود دارد. در غار بعد از سيفون دالاني يا دهليزي به يك قسمت وسيع مي رسيد.

در 3200 متري اين غار كه در اصل بصورت يك دالان فعال ادامه دار دريچه‌اي بسيار بزرگ كه بتواند درياچه‌اي را روشن نمايد وجود دارد. غار از اين قسمت 3 كيلومتر ديگر ادامه مي‌يابد و در اين قسمت دو سيفون وجود دارد. آبهائي كه از اينجا به درون زمين نفوذ مي‌كنند بعد از طي دو كيلومتر از غار جوماياني خارج مي‌شوند.

اين سيستم زيرزميني(قزل الما- جوماياني) جمعاً 10 كيلومتر طول دارند. اين غار بعد از غار 12 كيلومتري پينارگوزو دومين غار طويل تركيه محسوب مي‌گردد.

غار ايناغزي:

محل: زونگولداك

اين غار واقع در استان زونگولداك در داخل شهر در ساحل دريا و در كيلومتر 15 جاده كيليم لي قرار دارد.

خصوصيات : به اين غار كه بطول 800 متر مي باشد از در ورودي سمت دريا مي‌توان وارد شد. بعد از 50 متر مسافت دالاني قرار دارد كه تنها يك نفر مي‌تواند از آن عبور نمايد. اين غار بعد از دالان مزبور ادامه دارد. در چهار صدمتري غار سيفوني قرار دارد و در فصولي كه آبها خشك مي‌شوند به آساني مي‌توان به مسير ادامه داد.

بعد از قسمت مزبور 400 متر ديگر امتداد دارد و در قسمت آخر نيز يك سيفون وجود دارد.

غار جوماياني

محل: زونگولداك، شهر چاتال آغزي

اين غار در سه كيلومتري شهر چاتال آغزي و در محله جومايني قرار دارد.

خصوصيات : دهانة تخليه سيستم آب زيرزميني قزل الما- جوماياني را تشكيل ميدهد با چند دهانة ورودي به بيرون راه دارد. از دهانة خروجي آب با دالاني بطول 100 متر و يا بوسيله دهانة ورودي خشك بعد از طي حدود 75 متر به يك سالن مي رسيد.

سالن از مسير دره زيرزميني و بوسيله يك تراورتن كه روي دره، نقش يك پل را ايفا مي‌كند و بسيار زيبا و جالب مي‌باشد شروع مي شود. سقف اين سالن به طول 70 و به ارتفاع 60 متر است بوسيله يك طبقة ضخيم شني پوشيده شده و بوسيله يك سيفون خاتمه مي‌يابد. وقتي كه از تراورتن بطرف چپ و در مسير آب براه ادامه ميدهي و به سيفوني كه در جهت غار قزل الما قرار دارد مي رسي. در اين دالان بايد از چكمه استفاده كرد.

در فصول باراني و يا در زماني كه بارانهاي تند مي بارد بعلت جمع شدن آني آبها در غار و فشار آب بيشتر احتمال خطر بيشتر است.

تحقيقات در مورد غارها

براي بررسي پتانسيل ها و موارد اقتصادي غارها و براي استفاده از شرايط منطقه، واحد تحقيقات غار در قالب ادارة تحقيقات ژئولوژيك تشكيل شده كه اين واحد به فعاليتهاي خود ادامه ميدهد. اين فعاليتها از طرف وزارت جهانگردي، وزارت فرهنگ، وزارت كشاورزي، وزارت محيط زيست وزارت دفاع ملي، وزارت جنگلداري، وزارت كشور، ادارة كل امور آب دانشگاهها، استانداريها، شهرداريها و اشخاص حقيقي مورد حمايت قرار مي‌گيرد بعضي از اين تحقيقات نيز در داخل و يا خارج كشور از طرف كلوپ و يا انجمنها انجام مي‌گيرد.

در اين فعاليتها غارها با خصوصيات ژئولوژيك، ژئومورفولوژيك ، هيدرولوژيك – هيدروژئولوژيك ، متئورولوژيك و بيولوژيك مورد بررسي قرار گرفته نسبت به اهميت آنها نقشه هايشان در مقياس 2500/1-100/1 ترسيم و مناطق مورد استفاده شان از نظر اقتصادي مشخص مي‌گردد. در مراحل بعدي پروژه هاي اجرايي، حفاظتي تنظيمات محيط، معماري و برق غارهائي كه در خدمت توريسم قرار مي‌گيرد آماده مي‌شود. هم چنين فعاليتهاي مربوط به طريقه اداره كردن نهرهائيكه از غارها مي‌گذرند، مسير حركت آنها، حوضه آبهاي زيرزميني و سطحي كانونهاي آلودگي و نحوه حفاظت آنها انجام مي‌گيرد.

اهداف استفاده از غارها

وضعيت و خصوصيات روند تشكيل و توسعه هرغاري مشخص كنندة اين است كه اين غار با چه اهدافي مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

محيط هاي متداول استفاده از غارها: